vrijdag 15 maart 2019

NS-plaquettes en Struikelstenen, Namen om nooit te vergeten

Als opmaat tot de Nationale Herdenking (4 en 5 mei) is vanaf 4 april tot en met 6 mei 2019 in het TijdLab/LocHal de kleine expositie ‘Struikelstenen – herdenken en sociale sculptuur’ te bezoeken. Deze was eerder te zien in Berlijn, Den Haag, Zwolle, Hilversum en Amsterdam. Struikelstenen zijn persoonlijke gedenkstenen die herinneren aan de joodse slachtoffers die tijdens de Holocaust werden vermoord. Hun namen zijn gegrift in kleine koperen plaatjes die in het straatplaveisel worden aangebracht.

Stolpersteine
De Duitse kunstenaar Günter Demnig heeft in twintig jaar ruim 70.000 van deze koperkleurige steentjes gelegd, verspreid over 24 landen. Om de naam erop te kunnen lezen, moet je buigen voor het slachtoffer (Stolpern betekent struikelen). Het herdenken van oorlogsslachtoffers en het vereeuwigen van de namen in koper is gebaseerd op een oudere traditie. Zo zijn er op meer dan honderd stations in Nederland plaquettes aangebracht. Direct na de Tweede Wereldoorlog besloot de directie van de NS alle omgekomen personeelsleden te herdenken met identieke gedenkplaten.

NS-plaquettes 
In Tilburg zijn er twee plaquettes van de NS. Op de ene plaat, in de wachtruimte van het station, staat één naam vermeld. De tweede plaat, met de herinnering aan zes oud-medewerkers, hangt sinds kort bij de ingang van de Bibliotheek LocHal. Naast deze NS-plaquettes zijn er in de afgelopen jaren 38 struikelstenen geplaatst in Tilburg. Op 7 april 2019 worden er nieuwe struikelstenen gelegd in de Waterhoefstraat, de Gasthuisring en in de Tuinstraat. Een van de namen is Salomon Mozes, die met zijn vrouw, twee dochters Roosje en Martha en de uit Duitsland gevluchte Horst Eichenwald tijdens de oorlog werd gearresteerd en naar Sobibór en Auschwitz werd gedeporteerd. Salomon Mozes staat ook vermeld op de NS-plaquette waar hij werkte als verbandmeester in Den Atelier.

Herinneringswand in het TijdLab
Door onder andere struikelstenen en gedenkplaquettes zijn de namen van de personen die niet vergeten mogen worden vereeuwigd. Vaak illustreren gedenkplekken de grotere verhalen uit de geschiedenis. In het TijdLab mogen de kleinere verhalen worden verteld. Bezoekers krijgen de gelegenheid om namen vast te leggen van alle dierbare overledenen. De namen krijgen een plek op een tijdelijke herinneringswand in het TijdLab.

Films, lezingen en stadswandelingen
Bij de tentoonstelling in het TijdLab zijn twee films te bekijken: ‘Hier was Bertram’, een film van Carine van Vugt en Jeroen Neus en ‘Een steen voor een leven’, een film van Kruispunt (KRO/NCRV). Deze draaien doorlopend.  Op 4 april geeft Arnoud-Jan Bijsterveld een lezing over de dramatische geschiedenis van een Joodse familie en een zoon die is vermoord in Auschwitz. In zijn lezing doet hij verslag van zijn zoektocht naar Bertram Polak (1918-1942) en zijn nabestaanden. Op 16 april is er een lezing door Victor Lansink over de NS-plaquettes in Nederland met aansluitend een dialoog met oud NS-medewerkers Jan Wouters en Hans Clijsen. Lansink is werkzaam als beheerder van de collectie historisch beeldmateriaal bij het Utrechts Archief en kenner van de spoorweggeschiedenis. Met Wouters en Clijsen praat hij over de rol van de NS in de oorlog en hun ervaringen rondom de NS-plaquette in de LocHal. Voor de lezingen ben je welkom om 19.30 uur. Inloop vanaf 19.00 uur. De toegang tot deze lezingen is gratis. Graag vooraf aanmelden via TijdLab@bibliotheekmb.nl.

Op 6 april, 13 april, 20 april en 4 mei zijn er wandelingen van de Stadsgidserij waarin wordt stilgestaan bij de struikelstenen in Tilburg en worden de verhalen van deze bijzondere herdenkingsplaatsen gedeeld. Ook wordt er stilgestaan bij oorlogsmonumenten in Tilburg. De wandelingen starten om 14.00 uur in het TijdLab (Bibliotheek LocHal) en eindigen in de Herdenkingstuin. Kijk voor informatie op de website van Stadsgidserij Tilburg.

Dit programma ‘NS-plaquettes en Struikelstenen, Namen om nooit te vergeten’ wordt georganiseerd door het TijdLab (Bibliotheek LocHal) in samenwerking met Stadsmuseum Tilburg, Erfgoed Tilburg, Stadsgidserij Tilburg, Werkgroep Struikelstenen Tilburg en oud NS-medewerkers.

woensdag 13 maart 2019

Stadsmuseum Tilburg heeft een nieuw logo



Stadsmuseum Tilburg presenteert met trots het nieuwe logo. Dit bestaat uit letters die zelf niet te zien zijn, maar waarvan alleen de schaduw te zien is. Dit past bij het museum, dat er wel is, maar niet in een museumgebouw.
Het museum voert projecten uit in de stad, die steeds tijdelijk te zien zijn voor het publiek, net als een schaduw die tijdelijk zichtbaar is. Na de afronding van een project is er alleen nog een digitale weerslag op de website van Stadsmuseum Tilburg te vinden. Het museum heeft een collectie, die niet te bezoeken is, maar af en toe tijdelijk ‘uit de schaduw’ treedt.

Sander Neijnens en Ivo van Leeuwen van de bekende letter TilburgsAns maakten het ontwerp en kwamen met het idee van de schaduw. Het museum werkt vaker met ze samen. De kleur petrol van het nieuwe logo verwijst licht naar het verleden van de stad met de industriële uitstraling.

Stadsmuseum Tilburg is druk doende om de twee bestaande websites www.stadsmuseumtilburg.nl en www.geheugenvantilburg.nl in een nieuw jasje te gieten. Ook deze sites veranderen binnenkort mee met het nieuwe logo en een nieuwe vormgeving.

De medewerkers van Stadsmuseum Tilburg zijn benieuwd wat je mening is over het logo. Laat het ons weten op de facebook-pagina van het stadsmuseum.

donderdag 7 maart 2019

Lezing over de leesvader van Nederland, frater Caesarius Mommers

Van boom – roos – vis naar ik – kim – sim

Tien miljoen kinderen in Nederland en Vlaanderen hebben leren lezen met de methode Veilig leren lezen van de Tilburgse uitgeverij Zwijsen. Daarmee is de methode met de bekende beginwoorden boom – roos – vis de meest succesvolle methode uit de Nederlandse onderwijsgeschiedenis. De leesmethode werd ontwikkeld door frater Caeasrius Mommers, ook wel de leesvader van Nederland genoemd. Op Dinsdag 12 maart van 19.30 tot 21.00 uur geeft Sjak Rutten in de Bibliotheek LocHal een lezing over deze persoon en zijn onderwijsmethode.

Als onderwijzer op de Heilig Hartschool in de Noordhoek leerde Caesarius Mommers de jongens van de eerste klas lezen. Hij vond dat kinderen niet goed leerden lezen met de methode waarmee hij moest werken. Hij ontwikkelde zijn eigen methode Zò leren lezen, die in 1960 werd uitgegeven door uitgeverij Zwijsen, toen nog de uitgeverij van de Fraters van Tilburg die het katholieke onderwijs al een eeuw van leermethoden voorzag.

De onderwijskundige kwaliteit van Zò leren lezen viel ook op buiten het katholieke onderwijs, maar de methode werd te katholiek gevonden. Daarom bracht Zwijsen in 1963 een neutrale versie uit onder de titel Veilig leren lezen. Deze methode bereikte binnen tien jaar een marktaandeel van negentig procent. Ook op dit moment leren nog vier van de vijf kinderen lezen met Veilig leren lezen, dat nu begint met de woorden ik – kim – sim.

Sjak Rutten promoveerde op 19 februari 2019 op de biografie van Caesarius Mommers (1925-2007) met de titel De leesvader van Nederland. In zijn lezing op 12 maart zal hij vertellen over het leven en werk van frater Caesarius Mommers. Hoe groeide hij op in het Tilburg van het rijke roomse leven? Hoe past Veilig leren lezen in de onderwijstraditie van de fraters? Wat veranderde er in het kloosterleven tijdens het leven van frater Caesarius? En waarom is Veilig leren lezen zo succesvol geworden, uitgerekend op het moment dat de fraters zich door vergrijzing uit het onderwijs moesten terugtrekken?

De lezing op 12 maart duurt van 19.30 tot 21.00 uur en vindt plaats in de Bibliotheek LocHal (verzamelen in het TijdLab op de eerste verdieping). Er zijn geen kosten aan verbonden. Wie de lezing van Sjak Rutten wil bijwonen, meldt zich aan bij tijdlab@bibliotheekmb.nl. Er is plaats voor maximaal 45 personen.