woensdag 23 januari 2019

Bibliotheek en Stadsmuseum Tilburg: 'We willen dat het TijdLab echt iets van de stad wordt'

Petra Robben (l) en Desiree van Beurden (r)
Foto Jan van Oevelen
Tekst door Iris van den Boezem / Iris – Oog voor Tekst

In de LocHal, de nieuwe vestiging die de Bibliotheek Midden-Brabant in januari 2019 opent in de Spoorzone, komt een zestal laboratoria (of ‘Labs’): bijzondere ruimtes met elk een eigen thema. In deze ruimtes wordt het experiment gevierd en komen collectie, werkplaats en podium samen. Eén van die Labs is het TijdLab – een bijzondere samenwerking tussen de Bibliotheek en Stadsmuseum Tilburg. Is het TijdLab klaar voor de start? We spraken erover met Petra Robben (projectleider Stadsmuseum Tilburg) en Desiree van Beurden (programmamaker de Bibliotheek Midden-Brabant).

Jullie werkten het afgelopen jaar intensief samen aan de voorbereidingen voor het TijdLab in de LocHal. Zijn jullie elkaar inmiddels niet helemaal beu?

“Nou, we vinden elkaar tot nu toe nog steeds heel grappig en aardig hoor,” lacht Petra. Desiree: “We willen beiden dat het TijdLab écht iets van de stad wordt. Die drive, dat doel, daarin vinden Petra en ik elkaar. En dat helpt – dat maakt de samenwerking erg prettig.”

In het prille begin was het even zoeken: we gaan samenwerken, en hoe moet dat dan? Petra: “Het was toen aftasten: gaan we niet op elkaars tenen staan? Zelf had ik ook wat koudwatervrees. Stadsmuseum Tilburg is een zeer kleine organisatie – bestaande uit mezelf en een paar andere collega´s. In het begin zag ik er best wel tegenop om met een groter bedrijf als de Bibliotheek samen te werken.” Tijdens gesprekken tussen de organisaties werden alle twijfels en verwachtingen op tafel gelegd. Petra stuurde daarbij bewust op samenwerking met Desiree: “Ik wilde voorkomen dat ik met vijf verschillende programmamakers aan tafel zou zitten, en met Desiree had ik vaker samenwerkt. Ik kende haar dus al en ook onze ambities met het TijdLab bleken overeen te komen.”

Het TijdLab moet inwoners van de gemeente Tilburg verbinden via kennis en verhalen over verleden, heden en toekomst. Waarom is dat belangrijk?

Petra: “In het TijdLab willen we mensen prikkelen, scherp stellen, kritisch maken. Waarom doen we de dingen zoals we ze doen? En hoe verhoudt deze traditie zich tot de toekomst van de stad? Zo krijgen mensen het gevoel: hé, dit gaat ook over mij.” Desiree vult aan: “Het verleden zegt iets over de manier waarop je nu leeft, over de manier waarop de stad er op dit moment uitziet. De verbinding met heden en toekomst maakt dat tastbaar voor mensen.”

Foto Jan van Oevelen
Kan het Stadsmuseum Tilburg dat ook niet alleen?

“Nee,” zegt Petra beslist. “Initiatieven als een TijdLab hebben context nodig. Ergens een apart lokaaltje inrichten waar je TijdLab gaat doen is te mager. Het TijdLab is straks onderdeel van het totaalconcept van de Bibliotheek in de LocHal. Dat maakt het sterk. Als instellingen en organisaties teveel eigen ‘kamertjes’ gaan oprichten, krijg je een versnipperd landschap en dat werkt niet,” legt ze uit. “Stadsmuseum Tilburg vormt graag met de Bibliotheek een team om onze erfgoedpartners in de stad te faciliteren en om de onderlinge contacten en expertise te versterken. Zo wordt het TijdLab een mooie centrale plek waar de erfgoedpartners met de stad gezamenlijk werken aan projecten.”

Wat maakt komend jaar spannend voor jullie?

“Tja, de tijd,” zegt Petra met een glimlach. “We hebben zoveel ambities en ideeën – het is maar de vraag of we dat allemaal gaan redden. Dat we niet aan al onze plannen ten onder gaan, bedoel ik.”  Desiree: “Hier ligt wel echt een rol voor onze partners. In Tilburg zijn ruim dertig organisaties die zich linksom of rechtsom met erfgoed bezighouden, en zij mogen de kar van het TijdLab uiteindelijk met ons gaan trekken. Samenwerken om gezamenlijk in het TijdLab een sterke programmering neer te zetten – dat is het ideaalbeeld. En het TijdLab biedt daar een ideale situatie voor.”



vrijdag 18 januari 2019

Identiteit van Brabant? Wèsdè? Lezing over dialect Jos Swanenberg

Brabants Leesplèngske
Op 5 februari 2019 geeft professor Jos Swanenberg een lezing over het (Brabantse) dialect en identiteit in het TijdLab in de LocHal.

De Brabantse identiteit, bestaat die wel?
Jos Swanenberg
Tilburger, Brabander, Nederlander…wat willen we daar eigenlijk mee zeggen? Onze identiteit hangt sterk samen met onze komaf, de omgeving waar we vandaan komen. Koningin Máxima heeft ooit gezegd dat de Nederlandse identiteit niet bestaat, net zomin als de Nederlander of de Argentijn. Om iemands identiteit zijn namelijk geen hekken te plaatsen.

Zachte g
Hoe zit dat dan met de Brabantse identiteit, met zijn zachte g, carnaval en worstenbrood? In deze lezing gaat Jos Swanenberg in op de vraag hoe taal en cultuur in Noord-Brabant onze identiteit vormen, ook bij nieuwe en jonge Brabanders. Jos Swanenberg (Gemert 1968) is hoogleraar Diversiteit in Taal en Cultuur in Brabant aan de Universiteit van Tilburg en werkt daarnaast als adviseur en redacteur voor de stichting Erfgoed Brabant in ’s-Hertogenbosch. Hij publiceerde diverse boeken en artikelen over taal, cultuur en identiteit.

Gôols leesplèngske
Praktische informatie
Wil je deze lezing bijwonen? Dan ben je welkom op dinsdag 5 februari om 19.30 uur in het TijdLab van de Bibliotheek LocHal. De toegang voor deze lezing is gratis. Aanmelden kan vooraf via de mail van het TijdLab of in de Bibliotheek LocHal.

Deze lezing maakt onderdeel uit van de programmering rondom het project IK KIM SIM. PIRKE HÖSKE KWÈÈK - Ontwikkelingen van leesonderwijs en leesplanken in Tilburg.

Dit project is een samenwerking tussen het TijdLab (Bibliotheek LocHal en Stadsmuseum Tilburg), Stichting Tilburgse Taol, de Fraters van Tilburg en TilburgsAns en wordt mede mogelijk gemaakt door Erfgoed Tilburg, St. Jacques de Leeuw en Boekenschop.

zaterdag 12 januari 2019

Ik, Kim, Sim ... Rondleidingen museum Fraters van Tilburg (VOL)

Foto gemaakt met 360 graden camera. Don Blaauw.
Ik, Kim, Sim,  de eerste drie woordjes van het leesonderwijs waarvoor de basis werd gelegd door de Tilburgse frater Caesarius Mommers. Zijn methode was zodanig van kwaliteit dat die tot op de dag van vandaag wordt gebruikt in Nederland en België. Uitgeverij Zwijsen leerde daarmee meer dan 10 miljoen kinderen lezen. Deze historie over de ontwikkelingen van het leesonderwijs is onderdeel van een programma in het TijdLab georganiseerd door Stadsmuseum Tilburg samen met de Stichting Tilburgse Taol, TilburgsAns, de Fraters van Tilburg én de Bibliotheek LocHal. Een van de onderdelen is een rondleiding in het museum van de Fraters van Tilburg.

Over de rondleidingen
Het leesonderwijs en de Fraters van Tilburg zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In meer dan 150 jaar ontwikkelden de fraters diverse lesmaterialen, zoals letterkasten, leesplanken, lesmethoden en leesboekjes. Frater Caesarius Mommers begon zijn loopbaan op de parochieschool in de Tilburgse Noordhoek. Hij ontwikkelde een leesmethode die voortdurend werd aangepast aan de eisen van de tijd. Mommers wordt de ‘Leesvader van Nederland’ genoemd. Dit verhaal en nog veel meer is te zien en te horen in het museum aan de Gasthuisring, waar een van de fraters een rondleiding verzorgt.

Praktische informatie
De rondleidingen beginnen om 13.00 uur. We verzamelen bij het TijdLab in de LocHal en wandelen vervolgens door de Spoorzone naar het generalaat van de Fraters van Tilburg aan de Gasthuisring. De rondleiding wordt verzorgd door een van de fraters.

Programma
13.00 uur Verzamelen in het TijdLab
13.15 uur Wandeling door LocHal, Burgemeester Brokxlaan, langs Joannes Zwijsen naar Gasthuisring
13.45 uur Aankomst bij Gasthuisring
14.00 uur Begin rondleiding
14.45 uur Einde rondleiding
Terug wandelen op eigen gelegenheid

Aanmelden
Is niet meer mogelijk

woensdag 9 januari 2019

Invented Tradition Driekoningen Tilburg

'Oude maar springlevende traditie'.
Collectie Regionaal Archief Tilburg.
Toegang 399 Knipsels en documentatie
Collectie Regionaal Archief Tilburg
Foto Schmidlin
De traditie van Driekoningen heeft in het nieuwe jaar 2019 weer een positieve impuls gekregen: de Driekoningenstoet, die voor het laatst werd gehouden in 1965, is in ere hersteld. In het gloednieuwe TijdLab in de LocHal richtten we enkele vitrines in met medewerkingen van de Driekoningenwerkgroep van Heemkundekring Tilborch en Hennie van Schooten gaf een uiteenzetting over Het Vierde Geschenk. Voor de collectie van Stadsmuseum Tilburg maakte Freddie de Roeck een aantal digitale foto's van de Driekoningenstoet. Met deze activiteiten houden we de traditie in ere. Een nieuwe impuls aan het Tilburgse immaterieel erfgoed.
2018 Foto Maria van der Heyden
Driekoningenstoet door de Heuvelstraat
5 januari 2019
Collectie Stadsmuseum Tilburg
Foto Freddie de Roeck
De foto's worden toegevoegd aan de digitale collectie van Stadsmuseum Tilburg. In 2018 maakte fotograaf Maria van der Heyden een reeks foto's bij Woonzorgcentrum De Hazelaar. Ook deze foto's neemt Stadsmuseum Tilburg op in de collectie om op die manier het erfgoed van de Tilburgers te koppelen aan processen van identiteitsvorming.