dinsdag 19 maart 2019

Tilburgse Van Spaendoncks naar Den Bosch


'De geur van succes. Gerard & Cornelis van Spaendonck, bloemschilders in Parijs', dat is de titel van de tentoonstelling die het Noordbrabants Museum te Den Bosch organiseert. Van Stadsmuseum Tilburg zijn er collectie-items in bruikleen gegeven voor de tentoonstelling.

Al enige tijd geleden bezochten de conservatoren de depots van Stadsmuseum Tilburg. Het beschikt over een vijftal 'stippelgravures' van Gerard van Spaendonck. Voorts bevindt zich in de collectie een schilderij waarop een broer van Gerard en Cornelis is afgebeeld, namelijk van Jan Anthonie Sebastiaan. Dit portret werd niet door de bloemschilders vervaardigd, maar door Adriaan de Lelie. Om de tijdgeest van de gebroeders Van Spaendonck weer te geven gaf Stadsmuseum Tilburg de afbeelding van de volmolen aan de Leij (1799) en een afbeelding van de Markt (1742) in bruikleen.

De genoemde werken zijn voordat ze naar Den Bosch gingen, onderzocht en schoongemaakt door Atelier Verbiest. Zo werd de aquarel van de volmolen schoongemaakt en de lijst gerestaureerd. Het oude glas is gehandhaafd. Het schilderij van Jan van Spaendonck werd zorgvuldig schoongemaakt door Diede Verbiest en van een lijst voorzien. Ook de kleine, maar fraaie aquarel van Jan de Beijer werd nagelopen op oneffenheden.


De objecten zijn zojuist opgehaald door een conservator van het Noordbrabants Museum en professioneel verpakt en vervoerd door het Eindhovense bedrijf Lijn 66. Als Tilburgse instelling zijn we uiteraard trots op deze bruiklenen. Op vrijdag 26 april is de tentoonstelling voor het publiek geopend en 25 augustus is de laatste dag van de expositie. Stadsmuseum Tilburg gaat vier excursies organiseren waarbij we gezamenlijk vanuit Tilburg naar Den Bosch gaan om aldaar een rondleiding te krijgen.

Houd onze website en sociale media in de gaten om je op tijd op te geven!

vrijdag 15 maart 2019

NS-plaquettes en Struikelstenen, Namen om nooit te vergeten

Als opmaat tot de Nationale Herdenking (4 en 5 mei) is vanaf 4 april tot en met 6 mei 2019 in het TijdLab/LocHal de kleine expositie ‘Struikelstenen – herdenken en sociale sculptuur’ te bezoeken. Deze was eerder te zien in Berlijn, Den Haag, Zwolle, Hilversum en Amsterdam. Struikelstenen zijn persoonlijke gedenkstenen die herinneren aan de joodse slachtoffers die tijdens de Holocaust werden vermoord. Hun namen zijn gegrift in kleine koperen plaatjes die in het straatplaveisel worden aangebracht.

Stolpersteine
De Duitse kunstenaar Günter Demnig heeft in twintig jaar ruim 70.000 van deze koperkleurige steentjes gelegd, verspreid over 24 landen. Om de naam erop te kunnen lezen, moet je buigen voor het slachtoffer (Stolpern betekent struikelen). Het herdenken van oorlogsslachtoffers en het vereeuwigen van de namen in koper is gebaseerd op een oudere traditie. Zo zijn er op meer dan honderd stations in Nederland plaquettes aangebracht. Direct na de Tweede Wereldoorlog besloot de directie van de NS alle omgekomen personeelsleden te herdenken met identieke gedenkplaten.

NS-plaquettes 
In Tilburg zijn er twee plaquettes van de NS. Op de ene plaat, in de wachtruimte van het station, staat één naam vermeld. De tweede plaat, met de herinnering aan zes oud-medewerkers, hangt sinds kort bij de ingang van de Bibliotheek LocHal. Naast deze NS-plaquettes zijn er in de afgelopen jaren 38 struikelstenen geplaatst in Tilburg. Op 7 april 2019 worden er nieuwe struikelstenen gelegd in de Waterhoefstraat, de Gasthuisring en in de Tuinstraat. Een van de namen is Salomon Mozes, die met zijn vrouw, twee dochters Roosje en Martha en de uit Duitsland gevluchte Horst Eichenwald tijdens de oorlog werd gearresteerd en naar Sobibór en Auschwitz werd gedeporteerd. Salomon Mozes staat ook vermeld op de NS-plaquette waar hij werkte als verbandmeester in Den Atelier.

Herinneringswand in het TijdLab
Door onder andere struikelstenen en gedenkplaquettes zijn de namen van de personen die niet vergeten mogen worden vereeuwigd. Vaak illustreren gedenkplekken de grotere verhalen uit de geschiedenis. In het TijdLab mogen de kleinere verhalen worden verteld. Bezoekers krijgen de gelegenheid om namen vast te leggen van alle dierbare overledenen. De namen krijgen een plek op een tijdelijke herinneringswand in het TijdLab.

Films, lezingen en stadswandelingen
Bij de tentoonstelling in het TijdLab zijn twee films te bekijken: ‘Hier was Bertram’, een film van Carine van Vugt en Jeroen Neus en ‘Een steen voor een leven’, een film van Kruispunt (KRO/NCRV). Deze draaien doorlopend.  Op 4 april geeft Arnoud-Jan Bijsterveld een lezing over de dramatische geschiedenis van een Joodse familie en een zoon die is vermoord in Auschwitz. In zijn lezing doet hij verslag van zijn zoektocht naar Bertram Polak (1918-1942) en zijn nabestaanden. Op 16 april is er een lezing door Victor Lansink over de NS-plaquettes in Nederland met aansluitend een dialoog met oud NS-medewerkers Jan Wouters en Hans Clijsen. Lansink is werkzaam als beheerder van de collectie historisch beeldmateriaal bij het Utrechts Archief en kenner van de spoorweggeschiedenis. Met Wouters en Clijsen praat hij over de rol van de NS in de oorlog en hun ervaringen rondom de NS-plaquette in de LocHal. Voor de lezingen ben je welkom om 19.30 uur. Inloop vanaf 19.00 uur. De toegang tot deze lezingen is gratis. Graag vooraf aanmelden via TijdLab@bibliotheekmb.nl.

Op 6 april, 13 april, 20 april en 4 mei zijn er wandelingen van de Stadsgidserij waarin wordt stilgestaan bij de struikelstenen in Tilburg en worden de verhalen van deze bijzondere herdenkingsplaatsen gedeeld. Ook wordt er stilgestaan bij oorlogsmonumenten in Tilburg. De wandelingen starten om 14.00 uur in het TijdLab (Bibliotheek LocHal) en eindigen in de Herdenkingstuin. Kijk voor informatie op de website van Stadsgidserij Tilburg.

Dit programma ‘NS-plaquettes en Struikelstenen, Namen om nooit te vergeten’ wordt georganiseerd door het TijdLab (Bibliotheek LocHal) in samenwerking met Stadsmuseum Tilburg, Erfgoed Tilburg, Stadsgidserij Tilburg, Werkgroep Struikelstenen Tilburg en oud NS-medewerkers.

woensdag 13 maart 2019

Stadsmuseum Tilburg heeft een nieuw logo



Stadsmuseum Tilburg presenteert met trots het nieuwe logo. Dit bestaat uit letters die zelf niet te zien zijn, maar waarvan alleen de schaduw te zien is. Dit past bij het museum, dat er wel is, maar niet in een museumgebouw.
Het museum voert projecten uit in de stad, die steeds tijdelijk te zien zijn voor het publiek, net als een schaduw die tijdelijk zichtbaar is. Na de afronding van een project is er alleen nog een digitale weerslag op de website van Stadsmuseum Tilburg te vinden. Het museum heeft een collectie, die niet te bezoeken is, maar af en toe tijdelijk ‘uit de schaduw’ treedt.

Sander Neijnens en Ivo van Leeuwen van de bekende letter TilburgsAns maakten het ontwerp en kwamen met het idee van de schaduw. Het museum werkt vaker met ze samen. De kleur petrol van het nieuwe logo verwijst licht naar het verleden van de stad met de industriële uitstraling.

Stadsmuseum Tilburg is druk doende om de twee bestaande websites www.stadsmuseumtilburg.nl en www.geheugenvantilburg.nl in een nieuw jasje te gieten. Ook deze sites veranderen binnenkort mee met het nieuwe logo en een nieuwe vormgeving.

De medewerkers van Stadsmuseum Tilburg zijn benieuwd wat je mening is over het logo. Laat het ons weten op de facebook-pagina van het stadsmuseum.

donderdag 7 maart 2019

Lezing over de leesvader van Nederland, frater Caesarius Mommers

Van boom – roos – vis naar ik – kim – sim

Tien miljoen kinderen in Nederland en Vlaanderen hebben leren lezen met de methode Veilig leren lezen van de Tilburgse uitgeverij Zwijsen. Daarmee is de methode met de bekende beginwoorden boom – roos – vis de meest succesvolle methode uit de Nederlandse onderwijsgeschiedenis. De leesmethode werd ontwikkeld door frater Caeasrius Mommers, ook wel de leesvader van Nederland genoemd. Op Dinsdag 12 maart van 19.30 tot 21.00 uur geeft Sjak Rutten in de Bibliotheek LocHal een lezing over deze persoon en zijn onderwijsmethode.

Als onderwijzer op de Heilig Hartschool in de Noordhoek leerde Caesarius Mommers de jongens van de eerste klas lezen. Hij vond dat kinderen niet goed leerden lezen met de methode waarmee hij moest werken. Hij ontwikkelde zijn eigen methode Zò leren lezen, die in 1960 werd uitgegeven door uitgeverij Zwijsen, toen nog de uitgeverij van de Fraters van Tilburg die het katholieke onderwijs al een eeuw van leermethoden voorzag.

De onderwijskundige kwaliteit van Zò leren lezen viel ook op buiten het katholieke onderwijs, maar de methode werd te katholiek gevonden. Daarom bracht Zwijsen in 1963 een neutrale versie uit onder de titel Veilig leren lezen. Deze methode bereikte binnen tien jaar een marktaandeel van negentig procent. Ook op dit moment leren nog vier van de vijf kinderen lezen met Veilig leren lezen, dat nu begint met de woorden ik – kim – sim.

Sjak Rutten promoveerde op 19 februari 2019 op de biografie van Caesarius Mommers (1925-2007) met de titel De leesvader van Nederland. In zijn lezing op 12 maart zal hij vertellen over het leven en werk van frater Caesarius Mommers. Hoe groeide hij op in het Tilburg van het rijke roomse leven? Hoe past Veilig leren lezen in de onderwijstraditie van de fraters? Wat veranderde er in het kloosterleven tijdens het leven van frater Caesarius? En waarom is Veilig leren lezen zo succesvol geworden, uitgerekend op het moment dat de fraters zich door vergrijzing uit het onderwijs moesten terugtrekken?

De lezing op 12 maart duurt van 19.30 tot 21.00 uur en vindt plaats in de Bibliotheek LocHal (verzamelen in het TijdLab op de eerste verdieping). Er zijn geen kosten aan verbonden. Wie de lezing van Sjak Rutten wil bijwonen, meldt zich aan bij tijdlab@bibliotheekmb.nl. Er is plaats voor maximaal 45 personen.



vrijdag 22 februari 2019

Presentatie over het 'oude' Tilburgse leesplèngske

Leesplankjes in dialect
Foto Jan van Oevelen
Al enige tijd zijn we in het Tijdlab met alle Tilburgers aan de slag om een nieuw leesplankje samen te stellen. Morgen, op zaterdag 23 februari is er een presentatie over het oude leesplèngske.

Het originele Tilburge leesplèngske is alweer meer dan twintig jaar oud. Het werd midden jaren ‘90 van de vorige eeuw samengesteld door het bestuur van de Stichting Tilburgse Taol. De gekozen woorden en de afbeeldingen zijn traditioneel. Hoewel het leesplankje nog steeds veel verkocht wordt, vinden we het toch tijd worden voor een Nuuw Tilburgs Leesplèngske.

Tilburgers leveren nieuwe woorden aan
Foto Jan van Oevelen
In de presentatie om 23 februari gaan we in op (de achtergronden van) het oude leesplèngske en het idee om een nieuw leesplankje te maken. Ook gaan we met alle aanwezigen aan de slag om woorden aan te dragen voor het Nuuw Tilburgs Leesplèngske.

Deze presentatie maakt onderdeel uit van de programmering rondom het project 'IK KIM SIM. PIRKE HÖSKE KWÈÈK' - Ontwikkelingen van leesonderwijs en leesplanken in Tilburg.

Dit project is een samenwerking tussen het TijdLab, Stichting Tilburgse Taol, de Fraters van Tilburg en TilburgsAns en wordt mede mogelijk gemaakt door Erfgoed Tilburg, St. Jacques de Leeuw en Boekenschop.

Zaterdag 23 februari 2019
14.00 - 16.00 uur TijdLab /LocHal
Deelname is gratis. Aanmelding vooraf is niet nodig.

vrijdag 15 februari 2019

Tilburgs Goud? Jaozeetie!


De Nationale Museumweek toont ieder jaar 'Ons echte goud'. Je zou het misschien niet zeggen, maar ook in Tilburg hebben we goud. Gouden medailles, een gouden zwaan, een gouden kazuifel, gouden ringen en het gouden hart in het beeld op den Heuvel. Voor nog meer glans en nog meer glitter is Stadsmuseum Tilburg op zoek naar het Goud van Tilburg. 

Tilburgs Goud? Jaozeetie!

Heb jij ene gouwe lozzie, en gouwe kenaariekôoj of gouden sieraden met een mooi verhaal, ben je samen met je partner een gouden bruidspaar, heb jij een gouden sportmedaille, piercing of een gouden tand in je mond?

We kijken graag of en hoe we jouw object in De Jaozeetie kunnen plaatsen. Heb je iets wat niet zelf in de vitrine kan liggen, of is het té kostbaar om zomaar achter te laten, dan komt de fotograaf bij je langs om jouw Tilburgs goud te fotograferen.

Tilburgs Goud in De Jaozeetie? 

Tijdens de Nationale Museumweek (maandag 8 tot en met zondag 14 april 2019) staat De Jaozeetie deze keer op NS-Plein 16 met Tilburgse gouden objecten. 

Je doet toch zeker wel mee? Jaozeetie! 

Stuur een mail en een foto van jouw goud naar Stadsmuseum Tilburg info@stadsmuseumtilburg.nl. Tot en met vrijdag 22 februari kun je je idee voorleggen. 

donderdag 14 februari 2019

Bommen op de LocHal

Maandag 11 februari 2019 startte op basisschool De Elzen in Tilburg het educatief programma ‘Wij Herdenken en Vieren’. Dit werd gedaan met een bijzondere gast: Aart Markus, die vragen beantwoordde van de leerlingen van groep 7 en 8. Meneer Markus was tijdens de oorlog zo oud als deze leerlingen nu zijn, maar zijn leven was door de oorlog totaal anders. Op Instagram (@aarttilburg) zijn de verhalen van Aart te volgen.

De leerlingen wilden weten of er bij Aart thuis een schuilkelder was, of hij nog gewoon buiten kon spelen en of hij honger had tijdens de oorlog. Ieder jaar staan Tilburgers stil bij de Tweede Wereldoorlog. Maar hoe breng je deze gebeurtenissen over op kinderen? En hoe vertel je wat er in jouw woonplaats is gebeurd? Via het programma ‘Wij Herdenken en Vieren’ maken leerlingen van basisscholen in Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout op verschillende manieren kennis met de oorlog en het belang van vrijheid. Het aanbod is breed. Van stickerboek tot stadswandeling, van schrijfwedstrijd tot de verhalen op Instagram. Basisscholen kunnen eenvoudig aanhaken. Docenten bepalen zelf of en hoe zij de verschillende elementen gebruiken. De herinneringen van de 86-jarige erfgetuige Aart zijn via Instagram (@aarttilburg) voor iedereen te volgen.

Herdenken en vieren
Stadsmuseum Tilburg ontwikkelde het programma in opdracht van het Plaatselijk Comité Nationale Herdenking 4 mei Tilburg, het Oranje Comité en de gemeente Tilburg. De deelnemende klassen krijgen een stickerboek, waarin op eigentijdse wijze naar de oorlog wordt gekeken, zowel die van 1940-1945 als de meer recente conflicten. Ook de betekenis van vrijheid toen en nu komt aan bod. Veel lokale en regionale historische feiten krijgen aandacht en brengen op die manier de geschiedenis dichterbij. Burgemeester Weterings zegt hierover in het stickerboek: “Oorlog is niet alleen van vroeger. Denk bijvoorbeeld aan Syrië, waar al jaren wordt gevochten. Door erover te lezen en te praten, kunnen we leren van fouten van vroeger.” Belangrijke partners zijn Factorium Podiumkunsten, de Stadsgidserij, de Bibliotheek Midden-Brabant en het Veteraneninstituut. Hun gevarieerde aanbod sluit aan bij de onderwerpen in het stickerboek. Aan de eerste editie van dit programma in 2018 deden 7 scholen mee, dit schooljaar is het aantal verdubbeld.

Instagram
De generatie die de oorlog heeft meegemaakt en ons de verhalen kan vertellen, wordt steeds kleiner. Stadsmuseum Tilburg zoekt daarom jaarlijks een erfgetuige: een inwoner van de gemeente Tilburg die als kind de oorlog heeft meegemaakt. Dit jaar vertelt de 86-jarige Aart Markus zijn verhaal via Instagram. Hij was 7 jaar oud toen de Tweede Wereldoorlog begon. Vorig jaar deed MarieJes van Ierlant met succes haar verhaal. Beeldmateriaal van toen (aangeleverd door Regionaal Archief Tilburg) wordt verweven met de digitale mogelijkheden van nu.

Centrale Werkplaats van de NS 1944 - fotograaf J. Tolsma
Bommen op de LocHal
Aart heeft veel herinneringen aan de oorlog. Zijn vader werkte bij het spoor, in het gebied dat we in Tilburg nu als de Spoorzone kennen. Duits afweergeschut stond op het dak van de huidige LocHal en goederentreinen werden beschoten. Zijn herinneringen tonen de verschrikkingen van de oorlog, maar ook dat het leven tijdens de oorlog deels ‘gewoon’ doorging. De berichten op Instagram lopen door tot en met 6 mei 2019. Meer informatie over het gehele programma is te vinden op www.wijherdenkenenvieren.nl. Geïnteresseerde scholen vinden daar informatie hoe ze zich nog kunnen opgeven.

vrijdag 8 februari 2019

Sandra van Dam nieuwe medewerker Stadsmuseum Tilburg


Sinds 1 februari 2019 is Sandra van Dam nieuwe medewerker bij Stadsmuseum Tilburg. Sandra vertelt over zichzelf:

'Als nieuwsgierig kind zat ik vaak met mijn neus in de boeken en te turen naar de sterrenhemel. Vooral wetenschappelijke onderwerpen als sterrenkunde, geologie, prehistorie, archeologie maar ook kunst en geschiedenis vond ik interessant. Op 15-jarige leeftijd werd ik lid van de JWG, de Jongerenwerkgroep voor Weer- en Sterrenkunde in Rotterdam. Daar ontmoette ik jongens en meisjes die, net als ik, geïnteresseerd waren in sterrenkunde. Twee jaar later werd ik contactpersoon van deze afdeling. Met veel plezier had ik jarenlang kinderen begeleid en allerlei uitstapjes georganiseerd inclusief gastsprekers. In de tussentijd verzamelde ik thuis, een inmiddels groot, wetenschappelijk knipselarchief. Sinds de jaren ’80 hou ik bijv. dagelijks de krant(en) bij op zoek naar wetenswaardige artikelen, alhoewel het internet ook zijn intrede heeft gedaan.

Vanaf mijn 20e stapte ik over van de JWG naar de NVWS, de afdeling voor sterrenkunde voor volwassenen maar moest geleidelijk mijn lidmaatschap opzeggen vanwege mijn studie Museologie aan de Hogeschool voor de Kunsten in Amsterdam. Sinds midden jaren ’90 tot 1 januari 2019 ben ik afdelingssecretaris van Stichting Geologische Activiteiten (GEA) in Rotterdam geweest en sinds 2014 tot 1 januari 2019 waren deze taken uitgebreid voor de Nederlandse Geologische Vereniging (NGV).

In 2009 ben ik gestart met Kidsdiscovery, later Curiosityworld omdat ‘nieuwsgierigheid naar de wereld’ niet alleen betrekking heeft op kinderen. Het geven van educatieve lezingen en workshops, het kennis vergaren en overdragen staat centraal in mijn leven. Het is dan ook erg fijn en interessant om per 1 februari als medewerker Educatie en Publieksactiviteiten aan te slag te mogen zijn bij het Stadsmuseum Tilburg.'

woensdag 23 januari 2019

Bibliotheek en Stadsmuseum Tilburg: 'We willen dat het TijdLab echt iets van de stad wordt'

Petra Robben (l) en Desiree van Beurden (r)
Foto Jan van Oevelen
Tekst door Iris van den Boezem / Iris – Oog voor Tekst

In de LocHal, de nieuwe vestiging die de Bibliotheek Midden-Brabant in januari 2019 opent in de Spoorzone, komt een zestal laboratoria (of ‘Labs’): bijzondere ruimtes met elk een eigen thema. In deze ruimtes wordt het experiment gevierd en komen collectie, werkplaats en podium samen. Eén van die Labs is het TijdLab – een bijzondere samenwerking tussen de Bibliotheek en Stadsmuseum Tilburg. Is het TijdLab klaar voor de start? We spraken erover met Petra Robben (projectleider Stadsmuseum Tilburg) en Desiree van Beurden (programmamaker de Bibliotheek Midden-Brabant).

Jullie werkten het afgelopen jaar intensief samen aan de voorbereidingen voor het TijdLab in de LocHal. Zijn jullie elkaar inmiddels niet helemaal beu?

“Nou, we vinden elkaar tot nu toe nog steeds heel grappig en aardig hoor,” lacht Petra. Desiree: “We willen beiden dat het TijdLab écht iets van de stad wordt. Die drive, dat doel, daarin vinden Petra en ik elkaar. En dat helpt – dat maakt de samenwerking erg prettig.”

In het prille begin was het even zoeken: we gaan samenwerken, en hoe moet dat dan? Petra: “Het was toen aftasten: gaan we niet op elkaars tenen staan? Zelf had ik ook wat koudwatervrees. Stadsmuseum Tilburg is een zeer kleine organisatie – bestaande uit mezelf en een paar andere collega´s. In het begin zag ik er best wel tegenop om met een groter bedrijf als de Bibliotheek samen te werken.” Tijdens gesprekken tussen de organisaties werden alle twijfels en verwachtingen op tafel gelegd. Petra stuurde daarbij bewust op samenwerking met Desiree: “Ik wilde voorkomen dat ik met vijf verschillende programmamakers aan tafel zou zitten, en met Desiree had ik vaker samenwerkt. Ik kende haar dus al en ook onze ambities met het TijdLab bleken overeen te komen.”

Het TijdLab moet inwoners van de gemeente Tilburg verbinden via kennis en verhalen over verleden, heden en toekomst. Waarom is dat belangrijk?

Petra: “In het TijdLab willen we mensen prikkelen, scherp stellen, kritisch maken. Waarom doen we de dingen zoals we ze doen? En hoe verhoudt deze traditie zich tot de toekomst van de stad? Zo krijgen mensen het gevoel: hé, dit gaat ook over mij.” Desiree vult aan: “Het verleden zegt iets over de manier waarop je nu leeft, over de manier waarop de stad er op dit moment uitziet. De verbinding met heden en toekomst maakt dat tastbaar voor mensen.”

Foto Jan van Oevelen
Kan het Stadsmuseum Tilburg dat ook niet alleen?

“Nee,” zegt Petra beslist. “Initiatieven als een TijdLab hebben context nodig. Ergens een apart lokaaltje inrichten waar je TijdLab gaat doen is te mager. Het TijdLab is straks onderdeel van het totaalconcept van de Bibliotheek in de LocHal. Dat maakt het sterk. Als instellingen en organisaties teveel eigen ‘kamertjes’ gaan oprichten, krijg je een versnipperd landschap en dat werkt niet,” legt ze uit. “Stadsmuseum Tilburg vormt graag met de Bibliotheek een team om onze erfgoedpartners in de stad te faciliteren en om de onderlinge contacten en expertise te versterken. Zo wordt het TijdLab een mooie centrale plek waar de erfgoedpartners met de stad gezamenlijk werken aan projecten.”

Wat maakt komend jaar spannend voor jullie?

“Tja, de tijd,” zegt Petra met een glimlach. “We hebben zoveel ambities en ideeën – het is maar de vraag of we dat allemaal gaan redden. Dat we niet aan al onze plannen ten onder gaan, bedoel ik.”  Desiree: “Hier ligt wel echt een rol voor onze partners. In Tilburg zijn ruim dertig organisaties die zich linksom of rechtsom met erfgoed bezighouden, en zij mogen de kar van het TijdLab uiteindelijk met ons gaan trekken. Samenwerken om gezamenlijk in het TijdLab een sterke programmering neer te zetten – dat is het ideaalbeeld. En het TijdLab biedt daar een ideale situatie voor.”



vrijdag 18 januari 2019

Identiteit van Brabant? Wèsdè? Lezing over dialect Jos Swanenberg

Brabants Leesplèngske
Op 5 februari 2019 geeft professor Jos Swanenberg een lezing over het (Brabantse) dialect en identiteit in het TijdLab in de LocHal.

De Brabantse identiteit, bestaat die wel?
Jos Swanenberg
Tilburger, Brabander, Nederlander…wat willen we daar eigenlijk mee zeggen? Onze identiteit hangt sterk samen met onze komaf, de omgeving waar we vandaan komen. Koningin Máxima heeft ooit gezegd dat de Nederlandse identiteit niet bestaat, net zomin als de Nederlander of de Argentijn. Om iemands identiteit zijn namelijk geen hekken te plaatsen.

Zachte g
Hoe zit dat dan met de Brabantse identiteit, met zijn zachte g, carnaval en worstenbrood? In deze lezing gaat Jos Swanenberg in op de vraag hoe taal en cultuur in Noord-Brabant onze identiteit vormen, ook bij nieuwe en jonge Brabanders. Jos Swanenberg (Gemert 1968) is hoogleraar Diversiteit in Taal en Cultuur in Brabant aan de Universiteit van Tilburg en werkt daarnaast als adviseur en redacteur voor de stichting Erfgoed Brabant in ’s-Hertogenbosch. Hij publiceerde diverse boeken en artikelen over taal, cultuur en identiteit.

Gôols leesplèngske
Praktische informatie
Wil je deze lezing bijwonen? Dan ben je welkom op dinsdag 5 februari om 19.30 uur in het TijdLab van de Bibliotheek LocHal. De toegang voor deze lezing is gratis. Aanmelden kan vooraf via de mail van het TijdLab of in de Bibliotheek LocHal.

Deze lezing maakt onderdeel uit van de programmering rondom het project IK KIM SIM. PIRKE HÖSKE KWÈÈK - Ontwikkelingen van leesonderwijs en leesplanken in Tilburg.

Dit project is een samenwerking tussen het TijdLab (Bibliotheek LocHal en Stadsmuseum Tilburg), Stichting Tilburgse Taol, de Fraters van Tilburg en TilburgsAns en wordt mede mogelijk gemaakt door Erfgoed Tilburg, St. Jacques de Leeuw en Boekenschop.

zaterdag 12 januari 2019

Ik, Kim, Sim ... Rondleidingen museum Fraters van Tilburg (VOL)

Foto gemaakt met 360 graden camera. Don Blaauw.
Ik, Kim, Sim,  de eerste drie woordjes van het leesonderwijs waarvoor de basis werd gelegd door de Tilburgse frater Caesarius Mommers. Zijn methode was zodanig van kwaliteit dat die tot op de dag van vandaag wordt gebruikt in Nederland en België. Uitgeverij Zwijsen leerde daarmee meer dan 10 miljoen kinderen lezen. Deze historie over de ontwikkelingen van het leesonderwijs is onderdeel van een programma in het TijdLab georganiseerd door Stadsmuseum Tilburg samen met de Stichting Tilburgse Taol, TilburgsAns, de Fraters van Tilburg én de Bibliotheek LocHal. Een van de onderdelen is een rondleiding in het museum van de Fraters van Tilburg.

Over de rondleidingen
Het leesonderwijs en de Fraters van Tilburg zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In meer dan 150 jaar ontwikkelden de fraters diverse lesmaterialen, zoals letterkasten, leesplanken, lesmethoden en leesboekjes. Frater Caesarius Mommers begon zijn loopbaan op de parochieschool in de Tilburgse Noordhoek. Hij ontwikkelde een leesmethode die voortdurend werd aangepast aan de eisen van de tijd. Mommers wordt de ‘Leesvader van Nederland’ genoemd. Dit verhaal en nog veel meer is te zien en te horen in het museum aan de Gasthuisring, waar een van de fraters een rondleiding verzorgt.

Praktische informatie
De rondleidingen beginnen om 13.00 uur. We verzamelen bij het TijdLab in de LocHal en wandelen vervolgens door de Spoorzone naar het generalaat van de Fraters van Tilburg aan de Gasthuisring. De rondleiding wordt verzorgd door een van de fraters.

Programma
13.00 uur Verzamelen in het TijdLab
13.15 uur Wandeling door LocHal, Burgemeester Brokxlaan, langs Joannes Zwijsen naar Gasthuisring
13.45 uur Aankomst bij Gasthuisring
14.00 uur Begin rondleiding
14.45 uur Einde rondleiding
Terug wandelen op eigen gelegenheid

Aanmelden
Is niet meer mogelijk

woensdag 9 januari 2019

Invented Tradition Driekoningen Tilburg

'Oude maar springlevende traditie'.
Collectie Regionaal Archief Tilburg.
Toegang 399 Knipsels en documentatie
Collectie Regionaal Archief Tilburg
Foto Schmidlin
De traditie van Driekoningen heeft in het nieuwe jaar 2019 weer een positieve impuls gekregen: de Driekoningenstoet, die voor het laatst werd gehouden in 1965, is in ere hersteld. In het gloednieuwe TijdLab in de LocHal richtten we enkele vitrines in met medewerkingen van de Driekoningenwerkgroep van Heemkundekring Tilborch en Hennie van Schooten gaf een uiteenzetting over Het Vierde Geschenk. Voor de collectie van Stadsmuseum Tilburg maakte Freddie de Roeck een aantal digitale foto's van de Driekoningenstoet. Met deze activiteiten houden we de traditie in ere. Een nieuwe impuls aan het Tilburgse immaterieel erfgoed.
2018 Foto Maria van der Heyden
Driekoningenstoet door de Heuvelstraat
5 januari 2019
Collectie Stadsmuseum Tilburg
Foto Freddie de Roeck
De foto's worden toegevoegd aan de digitale collectie van Stadsmuseum Tilburg. In 2018 maakte fotograaf Maria van der Heyden een reeks foto's bij Woonzorgcentrum De Hazelaar. Ook deze foto's neemt Stadsmuseum Tilburg op in de collectie om op die manier het erfgoed van de Tilburgers te koppelen aan processen van identiteitsvorming.