woensdag 22 maart 2017

VOLT-mannen en -vrouwen gezocht!

Wie werkte er bij de VOLT en wil helpen bij het Nationaal Museumweekend waarin 220 VOLT-voorwerpen worden getoond in de voormalige fabriek? Er zijn extra handen nodig bij de voorbereidingen, tijdens het Museumweekend op 8 en 9 april en de dagen erna.

Van 1909 tot 1999 was er in Tilburg de VOLT-Gloeilampenfabriek. De fabriek was internationaal bekend met gloeilampen, radio-, mijn-, vuurtoren- en autolampen, röntgenbuizen en neon. Later werd de productie uitgebreid met batterijen, knijpkatten, fietslampen, scheerkoppen en gereedschappen. In de hoogtijdagen werkten er meer dan 5.000 mensen.

Tijdens het Nationaal Museumweekend toont Stadsmuseum Tilburg 220 VOLT-voorwerpen in de voormalige fabriek waar nu FabLab013 is gevestigd. Werden er voorheen gloeilampen en knijpkatten gemaakt, vandaag de dag beschikt het FabLab over 3D-printers, freesmachines, lasersnijders en foamcube. Iedereen kan er binnen lopen om aan de slag te gaan met de machines en eigen producten te maken. Labmanagers zijn aanwezig om te assisteren. Wie het niet zelf kan, of liever samenwerkt, geeft het project bij FabLab in opdracht.

Wilt u ons helpen om de voorwerpen mee klaar te zetten in de voormalige fabriek? Dat doen we voorafgaand aan 8 en 9 april. Tijdens het Nationaal Museumweekend willen we graag dat oud-VOLT-medewerkers toelichting geven op de voorwerpen of over hun werkzaamheden in de fabriek. Voor de dagen na het museumweekend zoeken we eveneens enkele mensen om de voorwerpen weer in te pakken. 

VOLT-mannen en -vrouwen, meldt u zich aan?
U kunt contact opnemen met Petra Robben, petra.robben@stadsmuseumtilburg.nl of bellen 06 532 684 37.

vrijdag 17 maart 2017

Lieu de mémoire in Tilburg: overlijden koning Willem II 17 maart 1849

Prent sterfkamer. Stadscollectie Tilburg
Op 17 maart 1849 stierf koning Willem II in Tilburg in zijn 'paleis', dat gelegen was aan de Nieuwendijk. Het was een voormalige fabrikantenwoning van de lakenverver J.M. Frankenhoff. De exacte plaats waar de koning overleed werd 25 jaar later gemarkeerd met een hardstenen gedenknaald van de architect Van Tulder. Hierop werd een afbeelding van de koning aangebracht, evenals vier marmeren platen met daarop diverse teksten.

De gedenknaald stond echter in de weg bij de totstandkoming van de Tilburgse Cityring. De Nieuwendijk werd doorbroken, en de gedenknaald verdween voor een poos naar de gemeentewerf. Deze doorstond de tand des tijds niet, en was aan erosie onderhevig. De gedenknaald werd in stukken uiteen gehaald, en op onderdelen opgenomen in de Stadscollectie Tilburg. Het medaillon met de afbeelding van de koning kreeg een plek in de nieuwe gedenknaald die nu naast de Heikese kerk staat, en de oorspronkelijke sterfplek niet meer markeert.

De plaquette op de fontein van Joop Beljon
Dat doet inmiddels de plaquette die op de fontein van Joop Beljon is aangebracht. Daarbij werd lange tijd nog gedacht dat het stukje grond voor de plaquette nog altijd toebehoorde aan de koninklijke familie. Het gaat om ca. 90 meter waarop de Oranjefamilie nog altijd hun auto gratis zou mogen parkeren. Uit recentelijk onderzoek bleek echter dat al in 1985(!) het eigendomsrecht overging naar het
Rijksvastgoedbedrijf.

'Tis euweg sund', zullen vele Tilburgers nu weer zeggen. De stad staat er immers om bekend dat al het schone is verdwenen, en zo'n nauwelijks nog aanwezige sterfplek is daar weer een voorbeeld van. Toch is er nog veel erfgoed dat ons herinnert aan het overlijden van de koning. Zo zijn er prenten van zijn sterfkamer, werden er zelfs foto's van gemaakt, zijn delen van de oude gedenknaald geborgen in de stadscollectie en bevat de nieuwe gedenknaald nog het medaillon.

Een lieu de mémoire is een deftig woord voor een herinneringsplaats. Dat kunnen we letterlijk nemen door te verwijzen naar de exacte locatie waar de sterfkamer van de koning was. In figuurlijke zin zijn er diverse objecten die ons doen herinneren aan het moment waarop de koning overleed. Het was 17 maart 1849, vandaag exact 168 jaar geleden. In Tilburg leeft, dankzij het aanwezige erfgoed, de herinnering nog altijd voort.
Maquette van de oude gedenknaald. Stadscollectie Tilburg


donderdag 9 maart 2017

Interview NOS 'Hier adem ik vrij en voel ik mij gelukkig!'

Petra Robben in gesprek met Kysia Hekster, NOS
Het zijn de legendarische woorden van Koning Willem II in Tilburg: 'Hier adem ik vrij, en voel ik mij gelukkig'. Hij voelde zich op zijn gemak bij de gemoedelijkheid van de Brabanders. Geen protocollen, geen etiquette, maar gezelligheid en vriendschap met o.a. pastoor Joannes Zwijsen.

De kroonprins en later de koning verbleef regelmatig in Tilburg vanaf ca. 1830 tot aan zijn dood in 1849. Voorafgaand aan de persconferentie Koningsdag Tilburg, werd Petra Robben, projectleider bij Stadsmuseum Tilburg, geïnterviewd door het NOS-journaal.

Als decor diende het voormalige paleis van de koning waarvoor hij zelf in 1947 de eerste steen legde. Toen het paleis gereed was in 1849, stierf de koning daags van tevoren. Hij heeft er dus niet in gewoond.

De stad Tilburg heeft een aantal herinneringsplekken, zoals de gedenknaald, het standbeeld op de Heuvel, de plaquette bij zijn sterfplek. Uiteraard zijn er straatnamen die verwijzen naar de koning én er is uiteraard de voetbalclub Willem II.

De komende weken kleurt Tilburg oranje. Er zijn programma's in de maak en in de krant en de huis-aan-huisbladen wordt er veel aandacht besteed aan het erfgoed van de stad.

Vandaag, 9 maart 2017, om 17.15 uur uitzending op de radio. Om 18.00 uur en 20.00 uur bij NOS-journaal.

Luister hier het radio-item terug (9 maart in Nieuws & Co van de NOS).

woensdag 8 maart 2017

Stickerboek voor de koning

Tilburg heeft historisch gezien een unieke relatie met het koningshuis. Stadsmuseum Tilburg (SMT) brengt daarom ter gelegenheid van Koningsdag een stickerboek (à la de ‘voetbalplaatjes’) uit. Het boek is bestemd voor 10.000 leerlingen uit de bovenbouw van de basisscholen uit Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout. Opmerkelijk element is de Gouden Sticker: de eerlijke vinder wint een speciale prijs!

Het boek, dat 16 pagina's bevat, maakt kinderen op een speelse manier vertrouwd met de unieke relatie tussen stad en koningshuis, van vroeger tot straks: we beginnen bij prins Willem II (begin 19e eeuw), laten zien hoe de relatie anno 2017 is, maar kijken ook - met een knipoog - naar de toekomst (wie weet viert Amalia op 7 december 2053 haar 50ste verjaardag ook in Tilburg). En passant maakt een nieuwe generatie kennis met het belang van erfgoed en de in onze stad actieve organisaties op dit vlak.

Alle 10.000 leerlingen uit groep 5 tot en met 8 ontvangen via hun school begin april een gratis stickerboek. Het verhaal over het koningshuis en Tilburg wordt geschreven door Frank van Pamelen. Tekenaar en illustrator Jeroen de Leijer maakt afbeeldingen en studio Ontwerphaven geeft het boek vorm.

Bij bibliotheken, buurthuizen en MFA's kunnen kinderen (gratis) pakjes stickers bemachtigen. Om het boek compleet te maken moeten er ca. 20 stickers worden verzameld: sparen en ruilen dus! Tussen de bijna kwartmiljoen plakplaatjes zit één Gouden Sticker. Deze geeft recht op een bijzondere prijs.

Het stickerboek maakt onderdeel uit van een bredere profileringscampagne van het Tilburgse erfgoedveld rondom Koningsdag. Onder de titel ´10 dagen op pad voor de koning´ vinden er van 18 april tot en met 27 april allerlei activiteiten plaats (zie bijlage).