woensdag 23 november 2016

'Onze stad Tilburg' op serviesgoed en tafelgerei

'Dat is van ons', en 'dat hoort bij Tilburg'. Het zijn aspecten van identiteitsbesef volgens de wetenschapper Willem Frijhoff. Verbeeldingen van de stad, of herkenbare afbeeldingen op voorwerpen; ze helpen ons om de stedelijke identiteit te verwoorden.

Afgelopen zaterdag riep Stadsmuseum Tilburg op om tafelgerei en serviesgoed mee te brengen in het kader van de publieksactiviteit 'Aan tafel!'. Er waren meerdere Tilburgers die de servieskast indoken en hun erfstuk, of verjaardagscadeau meebrachten naar het archief. Er was zelfs iemand die niet afkomstig is uit onze stad, maar uit Dongen, via Marktplaats een Tilburgs glas op de kop tikte en bij Xenos een mok ging kopen. Over betrokkenheid bij de stad gesproken!
De Tilburgse fotograaf Jan van Oevelen maakte professionele opnamen van de voorwerpen. Wat kwam er zoal voorbij? Een kop en schotel van de CTM, de Coöperatie Tilburgse Melkinrichting, ofwel de Tilburgse Melkfabriek, een glas van biljartvereniging Intiem dat een koperen jubileum vierde in 1963, een theelepeltje van de Tilburg Zoo (Bredaseweg), theelepeltje van de Internationale Tentoonstelling 1934, drinkglazen St. Pieterzangertjes, Gilde 't Groeseind 12,5 jaar, Harmonie Orpheus 100 jaar 1864-1964, Drumband Groeseind, Café Formannoy, Isumu's Vreugd door Tilburgse jeugd; fles 'Dègge bedankt zèèt dè witte wèèn'; Peerkes Nat; Mok Etenstijd; broodzak van 'De bakker op de hoek'; een receptenboek van mw. M. Swagemakers-Janssens met recepten op een rouwkaart van Eugène Swagemakers en een huwelijksaankondiging van een dochter van Blomjous; stokvis-recepten van L. Eijgenraam v/h De Bont-Hendriks; een koektrommel met Peerke, Willem II, wollen dekens, de kruikenzeiker en de T; borrelglaasjes met wederom de kruikenzeiker en standbeeld Willem II en het Paleis-Raadhuis; theelepeltje met Paleis-Raadhuis; theelepeltje Kruikenzeiker; mok met Heuvelse kerk, standbeeld koning Willem II, Paleis-Raadhuis, jawel weer de kruikenzeiker en hé nieuw: Westpoint; een drinkglas La Trappe Tilburg; bierglaasjes van de kanonbal Jan Pijnenburg bij RKTWC; een theelepeltje van Henri Vermeer, juwelier in de Heuvelstraat;  een koektrommel met alweer het Paleis-Raadhuis, de Rijks-HBS, het Wilhelminapark en het interieur van een textielfabriek; een bestekset van Swagemakers-Bogaerts; kop en schotels met gemeentewapen Tilburg en eenn bordje van hotel P. Smulders.

Herkenbaar zijn alle afbeeldingen op de voorwerpen. We kennen de genoemde verenigingen, bedrijven die 'horen bij onze stad'. Jubilea van verenigingen worden gememoreerd met glazen of theelepeltjes. Interessant is te zien hoe de stad Tilburg steeds wordt verbeeld. Het Paleis-Raadhuis, het standbeeld van Willem II en de kruikenzeiker scoren hoog. Zijn dat onze stadsiconen waarmee we onze woonplaats verbeelden? Interessant om daar eens onderzoek naar te doen. Welke afbeeldingen worden in welke periode gebruikt om de stad te verbeelden?

De voorwerpen zijn te zien in een digitaal fotoalbum op Facebook Stadsmuseum Tilburg. Mochten er Tilburgers geïnspireerd zijn geraakt om nog eens in de porseleinkast te kijken, dan zijn die van harte welkom om het object toe te voegen aan het album van de stad. Stuur een mail.



vrijdag 18 november 2016

Brabant Bekoort! 140 jaar Tilburgs Mannenkoor Sint Caecilia

Briefhoofd. Collectie Regionaal Archief Tilburg
Het bloeiende muziek(verenigings)leven van Tilburg draagt bij aan de identiteitsontwikkeling van de stad. Al vanaf de achttiende eeuw is er sprake van een opkomend muziekleven. In eerste instantie voor de meer chique tak van Tilburg, waarbij onder andere de Tilburgse Jan de Knikker de leden voorzag van instrumenten. In de loop van de negentiende eeuw werden er meerdere gezelschappen opgericht, zoals de Philharmonie, de Nieuwe (Koninklijke) Harmonie en Souvenir des Montagnards. Later volgden L’Écho des Montagnes, Orpheus en in 1877 Sint Caecilia. Het was de eerste muziekvereniging met -in de naamgeving- een verwijzing naar het Rooms-Katholicisme.

Het momenteel geheten Koninklijk Tilburgs Mannenkoor SintCaecilia werd opgericht als onderdeel van de Zouaven-broederschap ‘Fidei et Virtuti’. Tot op de dag van vandaag is het een bloeiende vereniging met ruim 85 zangers en nog altijd stevig verankerd in de Tilburgse samenleving. Naar aanleiding van het 140-jarig bestaan van KTM Sint Caecilia in 2017, verschijnt voorafgaand aan het jubileumjaar, een prachtig boek 'Brabant bekoort', geschreven door historicus Sander van Bladel.

Behalve over Sint Caecilia gaat dit rijk geïllustreerde boek over de ontwikkeling van het muziekleven in Tilburg, Eindhoven en Helmond vanaf halverwege de negentiende eeuw, tegen de achtergrond van de maatschappelijke ontwikkelingen. Na 1850 werden er in Noord-Brabant veel koren, harmonieën en fanfares opgericht. Tussen 1860 en 1870 besloten duizenden katholieke jonge mannen naar Rome te vertrekken om als vrijwilliger te strijden voor het behoud van de kerkelijke staat. Wat deed enkele van deze ‘Zouaven’ besluiten om na terugkeer in Tilburg een mannenkoor op te richten?

Voorts bevat het jubileumboek een hoofdstuk over de Tilburger Louis van der Sande die in 1904 lid werd van Caecilia, zich ontwikkelde tot operazanger en in de periode 1920-1935 successen boekte aan de Berlijnse Hofopera. Tijdens de Duitse bezetting was het even stil rond het Tilburgse koor, dat weigerde zich aan te sluiten bij de ‘Reichskulturkammer’.

In die 140 jaar ‘versleet’ Caecilia zestien dirigenten. De eerste was Willem Reijniers, een landelijk bekend componist en in Tilburg maar liefst dertig jaar ‘op de bok’. Sommigen bleven slechts een paar jaar zoals Gerard Schellekens, die we ook kennen als pianoleraar van Marietje Kessels.

1950 Excursie Mannenkoor St. Caecilia. Collectie Regionaal Archief Tilburg
Naast deze culturele biografie van de jubilerende vereniging, bevat het jubileumboek ook verhalen van leden die al decennia lang zingen bij Sint Caecilia. Deze herinneringen getuigen van de onderlinge warme band. Recent werd het verenigingsarchief uitgebreid geïnventariseerd, waardoor tot nu toe onderbelichte momenten voor het voetlicht konden worden gebracht. Zondag 20 november wordt het boek uitgereikt aan burgemeester P. Noordanus. 

Meer informatie en bestellen boek

dinsdag 15 november 2016

Waar is het Tilburgs serviesgoed en tafelgerei?

Foto: Marloes Coppes
Drink- en eetcultuur staan centraal op zaterdag 19 november tijdens een publieksdag van Stadsmuseum Tilburg en Regionaal Archief Tilburg. Tijdens het evenement Aan tafel! is er een proeverij van gerechten uit oude receptenboekjes, klaargemaakt door verschillende (amateur-)koks en kun je je Tilburgse tafelzilver en serviesgoed professioneel laten fotograferen. Ook luister je naar lezingen van Guus Teurlings van 63° kookboekenwinkel en kun je jouw herinneringen aan dat ene specifieke Tilburgse gerecht kwijt. Aan tafel! is te bezoeken van 13.00 tot 17.00 uur.

Serviesgoed en tafelgerei uit Tilburg
Tilburgs serviesgoed is schaars vertegenwoordigd in de collectie van Stadsmuseum Tilburg. Waar zijn de koektrommels met Peerke Donders, herdenkingsschalen van een vereniging die 100 jaar bestaat, mokken met de kruikenzeiker? Stadsmuseum Tilburg is nieuwsgierig naar wat er zoal is. Het museum nodigt Tilburgers uit om te komen met hun serviesgoed, glaswerk, bestek, koektrommels, dienbladen en overig tafelgerei dat een zichtbare link heeft met Tilburg of van Tilburgse makelij is. Producten uit de Tilburgse vormenfabriek (vormen voor chocolade en snoepgoed) passen hier ook in. Oud of nieuw, alles is welkom.
Koektrommel Paleis-Raadhuis

Jan van Oevelen fotografeert op 19 november al deze objecten op museale manier en noteert de eigenaar. De objecten zelf worden niet aan de collectie toegevoegd, de eigenaar neemt ze weer mee. De foto’s vormen aan het eind van de dag een verzameling die openbaar gedeeld wordt, en waar de eigenaar zelf eventuele gegevens bij kan plaatsen.

Proeverij
In de collectie van Regionaal Archief Tilburg duiken af en toe receptenboekjes op uit voorbije eeuwen. Onwillekeurig rijst dan de vraag: hoe smaken die gerechten? Om dat uit te zoeken ging het archief op zoek naar culinaire durfallen die niet terugdeinzen om een onbekend recept uit te proberen. Op 19 november proef je wat deze ‘retro-koks’ gemaakt hebben. Van je favoriete gerechten neem je de recepten mee naar huis. De recepten komen uit het register van een pastoorsmeid (Diessen, begin twintigste eeuw), brochures van Calvé Delft en Buisman, het receptenboekje uit de 19e eeuw van herbergierster Maria Donders van Vliet en een brochure uit 1914, ‘Goedkope en voedzame maaltijden’. 

Lezingen
Guus Teurlings van 63° kookboekenwinkel geeft om 14.00 en 16.00 uur een lezing over de culinaire geschiedenis van Brabant. Deze kookboekenspecialist kan vol vuur vertellen over de gerechten die in de afgelopen eeuwen werden gegeten. Hij neemt enkele kookboeken mee die gericht zijn op gerechten uit vervlogen tijden. Vanuit de nieuwsgierigheid naar Tilburgse recepten wordt de publieksdag Aan tafel! ook aangegrepen om herinneringen aan oude recepten te ‘vangen’.
Aan tafel! is gratis te bezoeken in het gebouw van Regionaal Archief Tilburg, Kazernehof 75 in Tilburg, van 13.00 tot 17.00 uur.

woensdag 9 november 2016

Lezing Tilburg en textiel in de jaren ‘50


TextielLab 21e eeuw
De Bibliotheek Tilburg Centrum organiseert in samenwerking met Stadsmuseum Tilburg op donderdag 17 november om 19.30 uur een lezing over Tilburg en textiel in de jaren ’50. Deze lezing wordt verzorgd door Ton Wagemakers, oud-directeur van het TextielMuseum. U dient van te voren een plaats te reserveren bij de Bibliotheek Tilburg Centrum.

Spoelerij 20e eeuw
Inwoners van Tilburg bouwen in de Bibliotheek Tilburg Centrum gezamenlijk aan een maquette van de stad zoals die eruit zag in de jaren ’50 van de vorige eeuw. Daarbij is ook aandacht voor de textielindustrie. Maar hoe moeten we de lange jaren vijftig , zeg 1947 -1961, typeren? Gaat het in deze periode goed met de stad en de textiel of was de opening van een TextielMuseum in 1958 een teken aan de wand?  Is het ‘Cees de sloper’, die ons mooie Tilburg heeft vernield of gered? De lezing van Ton Wagemakers staat bol van vragen, vraagtekens, verklaringen en verhalen.
Ronald Peeters, Ton Wagemakers
De lezing van Wagemakers is gebaseerd op het boek Tilburgse textiel in beeld.  Dit boek is een coproductie van Ronald Peeters, oud-hoofd van het Stadsmuseum Tilburg en Ton Wagemakers, oud-directeur van het TextielMuseum en verschijnt op 19 november a.s. In het boek is de kennis van Ronald Peeters over de beelden van Tilburg en van Ton Wagemakers over de Tilburgse textiel op een unieke wijze gebundeld. Na de lezing is er gelegenheid het boek (gesigneerd door de auteurs) aan te schaffen en kan de Tilburg Maquette worden bezocht waar Stadsmuseum Tilburg aanwezig is om vragen te beantwoorden.

De lezing vindt plaats op 17 november van 19.30 tot 21.00 uur in de Theaterzaal van de Bibliotheek Tilburg Centrum. Vanaf 19.00 uur staat een kopje koffie/thee klaar. De lezing is gratis voor leden van de Bibliotheek. Niet-leden betalen 3 euro p.p. Reserveren kan telefonisch via 013-4648513, per mail via ticketsbtc@bibliotheekmb.nl of persoonlijk bij de informatiebalie van de Bibliotheek Tilburg Centrum.