dinsdag 26 april 2016

Verhalenavond 1940-1945 Armhoefse Akkers en Tivoli

Roosje Glaser
Blonde Piet
Nieuwe Bosscheweg 94
De organisaties Joodse Tilburgers en Stadsmuseum Tilburg organiseren in het kader van de herdenking Wereldoorlog II een bijzondere verhalenavond. Zes personen staan centraal in de verhalen over de oorlog: Roosje Glaser, Blonde Piet, familie Monnickendam, Adeline Janssens, Leni Postma en J.J. Pitz. Hun persoonlijke verhalen illustreren hoe gelaagd het verhaal van de Tweede Wereldoorlog is. Er is niet één verhaal; er is geen zwart-wit of goed versus fout. Wat de zes personen wel gemeenschappelijk hebben, is dat ze allen te relateren zijn aan de Tilburgse wijken Armhoefse Akkers en Tivoli. Hun verhalen worden verteld door familieleden, onderzoekers en betrokkenen.

Deze bijzondere verhalenavond vindt plaats op dinsdag 3 mei 2016, aanvang 19.15 uur (inloop vanaf 19.00 uur). Na een introductie van prof. dr. Arnoud-Jan Bijsterveld, Tilburg University, volgen dezes verhalen in drie parallelsessies.

19.30 uur
  • In een uitvoerige brief beschrijft Leni Postma, echtgenote van huisarts Kees Postma, de meidagen van 1940. Jan van Eijck vertelt over Leni Postma en over huisartsen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
  • Adeline Janssens hield nauwkeurig een dagboek bij van de nieuwsfeiten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Haar dagboeken werden geschonken aan Regionaal Archief Tilburg door een familielid uit Australië. Ans Holman gaat in op dit dagboek.
20.20 uur
  • Door het verhaal van hun tante Roosje kwamen de kinderen De Graaf-Glaser er pas vijftig jaar na de oorlog achter dat zij een joodse achtergrond hebben. Marjon de Graaf-Glaser vertelt over haar ouders Elisabeth de Bats en John Glaser, en tante Roosje.
  • Familie Monnickendam woonde van 1927 tot 1934 op het adres Nieuwe Bosscheweg 108. Kleindochter Mirjam Jonkers-Monnickendam verhaalt over het leven van haar familie voor, tijdens en na de oorlog.
21.10 uur
  • Piet van Bommel, alias Blonde Piet van Brabant, was gedurende de bezettingsjaren actief betrokken bij het verzet: zo was hij onder andere lid van de Landelijke organisatie voor Hulp aan Onderduikers en de Landelijke Knokploegen. René Bink vertelt over het verzetswerk van Blonde Piet.
  • Het huis aan de Nieuwe Bosscheweg 94 werd in februari 1943 toegewezen aan NSB Kringleider P.P.J. Pitz. Het beste gedeelte van het huis werd gebruikt als Kringkantoor van de NSB, terwijl Pitz boven woonde. Rob van Putten legt uit hoe dat ging.

 Vrij entree, consumpties op eigen kosten

Locatie: Café Zomerlust, Oisterwijksebaan 15, 5018 TG Tilburg, www.cafezomerlust.nl



maandag 25 april 2016

Textielerfgoed in Tilburg: nieuwe publicatie Stadsmuseum Tilburg

Foto Remco van Dun
Drie wandelroutes. Textielerfgoed in Tilburg is de nieuwe publicatie van Stadsmuseum Tilburg. Het boek is nummer 18 in de serie 'Stadsmuseum Tilburg Cahier'. Het werd geschreven door Ronald Peeters, Rob van Putten en Petra Robben. Een boek over erfgoed, modern vormgegeven door grafisch ontwerper Remco van Dun. Fotograaf was Jan van Oevelen, die in 2015 de Heuvelstraat in beeld bracht.

Foto Jan van Oevelen
In plaats van winkelpanden zijn dit keer vijf typen gebouwen in beeld gebracht: weverswoning, fabriekshuis, fabriek, fabrikantenwoning en arbeiderswoning. Deze woningen en bedrijfspanden zijn achterin het boek beschreven. De weverswoningen waren er eerder dan de arbeiderswoningen, zo blijkt. In plaats van armetierig en kleinbehuisd, bleek de weverswoning te fungeren als een 'bedrijfswoning' van de wever. Een fabriekshuis is de voorloper van een fabriek en Tilburg beschikt nog over zo'n pand. Het is gelegen aan de Veldhovenring 90-94. Het zijn enkele wetenswaardigheden die de wandelaar tegenkomt op een van de routes.

Routes grafisch bewerkt door Remco van Dun
Drie wandelroutes waarvoor 'veldwerk' werd verricht door de auteurs. Zij kwamen tot deze indeling door de gebieden te thematiseren. Zo loopt route I loopt vanaf de Veldhovenring, door de Hasseltstraat, Hasseltplein, Reitse Hoevenstraat en Bokhamerstraat. Het is de pre-industriële route met fabriekshuis en weverswoningen. Vooral aan het Hasseltplein en in de Bokhamerstraat is het achttiende- en negentiende-eeuwse dorpsleven voelbaar.

Route II loopt door het gebied waar de industrialisatie zich ontwikkelde tot een aaneengesloten
bebouwing met fabrieken en fabrikantenwoningen: de Goirkestraat. De route begint bij het Julianapark, vervolgens Goirkestraat, Erasplaats, langs fabrikantenwoningen in Goirkestraat, het statige Wilhelminapark, Smidspad, Leo XIII-straat, Bisschop Bekkerslaan en eindigend bij de urinoirs op het Kapelaan Poellplein.

Route III is eveneens fraai met grote fabrikantenwoningen, magazijnen, pakhuizen in de binnenstad. Te beginnen bij de Sint Josephstraat, Lanciersstraat, Jan Aartestraat, Kazernehof, Heuvelring, Telegraafstraat, IJzerstraat, Willem II-straat, Tuinstraat en Telexstraat met dominantie van de firma G. Bogaers en Zoon, Stationsstraat en Nieuwlandstraat, Noordstraat, Spoorlaan, Gasthuisring en eindiend bij de in 1930 geopende nieuwe Textielschool.
Foto's van de Goirkestraat
Jan van Oevelen

Het boek toont het textielerfgoed van de stad die eens de wolstad van Nederland werd genoemd: fabrieken, fabrikantenwoningen, fabriekshuizen, wevers- en arbeiderswoningen. Het is textielerfgoed waar de Tilburgers trots op zijn en erfgoed waarmee de stad naar buiten kan treden om bezoekers het verhaal van de stad te vertellen. De nieuwe publicatie Drie wandelroutes. Textielerfgoed in Tilburg is een middel daartoe.

R. Peeters, R. van Putten, P. Robben, Drie wandelroutes. Textielerfgoed in Tilburg (Tilburg 2016). Te koop bij Gianotten Mutsaers à € 9,95 of te bestellen via mail. Het boek kan dan per post worden verstuurd met vooraf betaling van portokosten en publicatie.

vrijdag 15 april 2016

Spelregels en antwoordfomulier Museumweek

Twaalf objecten uit de collectie van Stadsmuseum Tilburg staan vanaf zaterdag 16 tot en met zondag 24 april op de volgende locaties:

Op alle locaties hangt een tekstbordje waarop een vraag staat. Het antwoord daarop is niet te vinden op de locatie zelf, maar moet gezocht worden in de bibliotheek, op internet, in je eigen boekenkast. Of je beschikt over parate kennis en je weet alle antwoorden feilloos te noemen. De antwoorden worden ingevuld op een digitaal formulier. In de kolom hiernaast kan het zo worden ingevuld. Wil je het formulier uitprinten, dan ga je naar deze link:


Wie alles goed heeft beantwoord, ontvangt de publicatie 'In Tilburgs bezit'. Onder de goede inzendingen wordt een Museumjaarkaart verloot.

woensdag 13 april 2016

Nationale Museumweek collectie Tilburg

G. van Spaendonck fc.
Tijdens de Nationale Museumweek van 16 tot en met 24 april 2016 toont Stadsmuseum Tilburg verspreid over de stad twaalf objecten. Deze komen uit de gemeentelijke collectie waarvan 100 jaar geleden de eerste aankoop werd gedaan. Het is een unieke kans om deze objecten op Tilburgse locaties te bekijken. De ‘bezoeker’ die ze alle twaalf opzoekt, kan zijn of haar kennis testen. Bij elk museumobject is een vraag te vinden. Degene die alle vragen over de collectie weet te beantwoorden, maakt kans op een prijs. Ga op zoek!

Het landelijke thema voor de museumweek is: ‘Ons echte goud’. Gestimuleerd wordt om het collectieve erfgoed te koesteren vanwege onder andere de culturele en emotionele waarden. Voor de Nationale Museumweek zijn er twaalf objecten geselecteerd. Vanwege het gebrek aan een eigen gebouw zijn de objecten te zien op verrassende locaties in de stad: Galerie Pjotr; Luycks Gallery; Cinecitta; Regionaal Archief Tilburg; Villa de Vier Jaargetijden; La Couronne du Comte; TextielMuseum; Villa Pastorie; Stadscafé Meesters; 63° kookboeken; Natuurmuseum Brabant en Gianotten Mutsaers. Tijdens de reguliere openingstijden van de instellingen – kijk daarvoor op hun websites- is het ‘lokale goud’ te bekijken.

Beeldje Becht in boerenkiel
Daarbij daagt Stadsmuseum Tilburg de Tilburg uit met een quiz waarvoor de vragen op de locaties te vinden zijn. Voor wie niet en route wil, maar toch de objecten wil bekijken en de bijbehorende verhalen lezen, wordt er elke dag een of twee van de objecten toegelicht via de website van het stadsmuseum en de facebookpagina. De Tilburger die als eerste alle locaties bezoekt én de twaalf vragen goed beantwoord heeft, kan rekenen op een Tilburgprijs én erkenning als Tilburgkenner. Overige deelnemers ontvangen na het insturen van de juiste antwoorden de publicatie In Tilburgs bezit. De historische collectie van gemeente Tilburg.

In 1916 verscheen voor het eerst een bericht in de Tilburgsche Courant over een op te richten museum voor de stad. Inspiratie werd opgedaan in textielstad Lyon, alwaar een museum was ingericht dat de rijke textielnijverheid liet zien. Tilburg was weliswaar geen Lyon, maar verdiende toch ook een museum, onder andere om de trots op de eigen nijverheid te tonen. De allereerste aankoop was echter geen textiel, maar een schilderij van de Tilburgse kunstschilder Gerard van Spaendonck. Het bleek later, in 1980, een vervalsing te zijn, maar een begin was gemaakt!

In de afgelopen eeuw waren er schenkingen en aankopen. Zo schonk de Tilburgse amateurhistoricus en publicist Lambert de Wijs aan de gemeente een dodenmasker, als zijnde van koning Willem II. Uniek in Nederland dit bronzen masker, maar is het wel van Willem II? Een ander object uit de Tilburgse stadscollectie verbeeldt de veelbesproken burgemeester C. Becht die de hele binnenstad zou hebben gesloopt. Voorafgaand aan zijn burgemeestersambt in Tilburg bekleedde Becht enkele bestuursfuncties in Nederlands-Indië. Een hutkoffer met daarop zijn naam geschreven, herinnert nog aan die tijd. Wanneer er schenkingen werden gedaan aan het ‘toekomstige Tilburgsche museum’, waren en zijn die nog altijd aan het adres van de gemeente Tilburg, die eigenaar is van de collectie. Instellingen als Regionaal Archief Tilburg en Stadsmuseum Tilburg zijn ‘slechts’ de beherende instanties. Hun taak is om goed voor de collectie te zorgen, deze beschikbaar te stellen voor onderzoek, en deze te presenteren aan het publiek.

Het Tilburgse museumvraagstuk dat in 1916 begon, is honderd jaar later nog altijd niet opgelost. Tilburg kreeg weliswaar een TextielMuseum en beschikt inmiddels over Natuurmuseum Brabant en De Pont museum voor hedendaagse beeldende kunst. Het museum voor de stad, waarbij het lokale goud het verhaal vertelt van de groeiende stad, is er dus nog steeds niet van gekomen. De collectie van de gemeente Tilburg is al 100 jaar onderweg.

dinsdag 12 april 2016

Brabants Dagblad: Ronald Peeters en Stadsmuseum Tilburg

Vandaag twee artikelen van journalist Ben Ackermans. Het eerste artikel kopte: 'Bieb wordt beetje Stadsmuseum' en het tweede: 'de hele stad in een boek'. Aanleiding voor deze uitgebreide aandacht voor het Stadsmuseum is het vertrek van Ronald Peeters (1953) vanwege vervroegde pensionering.

In het interview dat Ackermans met Ronald Peeters had, werd uiteraard gesproken over het Stadsmuseum dat al honderd jaar geen gebouw heeft. Peeters opperde als volgt: 'Laat het Stadsmuseum dan in de nieuwe bieb het verhaal van de stad vertellen, door steeds objecten uit het depot te halen.' Ben Ackermans polste vervolgens de mening van de bibliotheek in Tilburg. Directeur Peter Kok denkt dat de bieb prima bruikbaar is om verhalen van de stad te vertellen. 'Als je ergens veel mensen in de stad wil bereiken is het daar,' zo stelt Peter Kok.

Ackermans tweede artikel gaat over de 41-jarige arbeidstijd en verbondenheid van Ronald Peeters aan de historie van de stad. Gerefereerd wordt aan de honderden publicaties die Peeters schreef over Tilburg. Hij begon op jonge leeftijd, in de jaren zeventig, met het schrijven van verhalen over zijn geboortestad. Voorts was Ronald Peeters vaak beeld- en / of eindredacteur van de talloze boekwerken. In een uitgebreide bibliografie geeft Peeters een overzicht van zijn gehele (indrukwekkende) oeuvre.

Wie beide verhalen van Ben Ackermans wil lezen, raadpleegt het Brabants Dagblad van 12 april 2016. 

Vrijdag 15 april 2016 neemt de stad afscheid van Ronald Peeters als hoofd Stadsmuseum Tilburg. Zijn passie, het beschrijven de Tilburgse geschiedenis, gaat gewoon door.





vrijdag 1 april 2016

1 april 1916: 'Tilburgsch museum' ... 100 jaar onderweg!

Nieuwe Tilburgsche Courant 1 april 1916
Vandaag exact honderd jaar geleden verscheen er op 1 april 1916 in de Nieuwe Tilburgsche Courant het artikel 'Een Tilburgsch museum en een Tilburgsche Mis.' De schrijvers van het artikel werden geïnspireerd door de Franse stad Lyon, alwaar het Palais de la Bourse et du Commerce zich bevond. De tweede verdieping ervan werd geheel in beslag genomen door het 'Musée historiques des tissus', een historisch museum van de weef-nijverheid.

Er ontsproot zich een gedachte, namelijk dat Tilburg ook een soortgelijk museum moest hebben. Tegenwerpingen konden zijn dat Lyon, Lyon was, en dat dat nog altijd geen Tilburg was. 'Maar Tilburg wordt ook met den dag importanter,' zo was het pleidooi voor een Tilburgs museum. Voorts zou '...de bevolking van Tilburg dan veel spijt hebben wanneer het tegenwoordig geslacht niet zorgde een verzameling aan te leggen van de dingen, die men dan van veel historisch belang zal achten.' 'Laat men maar klein beginnen - in Lyon zal het ook niet  in eens zulk een belangrijk geheel zijn geworden,' zo was de gedachte.

Een tweede gedachte was die van de 'Tilburgsche mis'. Lezende vanuit ons hedendaags perspectief zou je denken dat het over een kerkdienst gaat. Het artikel gaat echter meer over een gezamenlijke missie: 'Meer dan ooit is de tijd gekomen van gezamenlijk forsch optreden, van kloeke daden, die den buitenlander toonen, dat, ook op economisch terrein, Holland zich niet, zonder tegenweer te bieden, laat verdringen.'

Het krantenartikel besluit met: 'Gezamelijk forsch optreden, kloeke daden, om te toonen, dat ook Tilburg zich niet laat verdringen. Wat zeggen wij? Tilburg — neen Noordbrabant, dat met zijn zich ontwikkelende industrie naar alle zijden, in Tilburg als centraal punt en grootste stad een uitstekende gelegenheid heeft om' een slag te slaan, die voor lange reeksen van geslachten van heilzamen invloed kan zijn.'

Honderd jaar geleden, 1 april 1916, de eerste gedachten over een Tilburgs museum op papier. Vanaf die tijd zijn er schenkingen gedaan aan het toekomstige Tilburgse museum. Naast een prachtig TextielMuseum en het Noordbrabants Natuurmuseum is er inmiddels ook een Stadsmuseum gevormd. Tilburg heeft echter geen Palais de Bourse, noch een verdieping waarop de Tilburgse collectie wordt getoond. Om deze toch eens voor het voetlicht te brengen, werkte Stadsmuseum Tilburg volgens het principe van de Tilburgse mis: een beroep doen op collega-instellingen en partners in de stad.

Stadsmuseum Tilburg heeft een bescheiden collectie en heeft geen gebouw, maar treedt op vanuit gezamenlijkheid. Van 16 april tot en met 24 april volgt een eerste 'kloeke daad'. Op verrassende locaties worden twaalf objecten uit de stadscollectie vertoond.

Collectie Stadsmuseum Tilburg. 100 jaar onderweg!