vrijdag 18 november 2016

Brabant Bekoort! 140 jaar Tilburgs Mannenkoor Sint Caecilia

Briefhoofd. Collectie Regionaal Archief Tilburg
Het bloeiende muziek(verenigings)leven van Tilburg draagt bij aan de identiteitsontwikkeling van de stad. Al vanaf de achttiende eeuw is er sprake van een opkomend muziekleven. In eerste instantie voor de meer chique tak van Tilburg, waarbij onder andere de Tilburgse Jan de Knikker de leden voorzag van instrumenten. In de loop van de negentiende eeuw werden er meerdere gezelschappen opgericht, zoals de Philharmonie, de Nieuwe (Koninklijke) Harmonie en Souvenir des Montagnards. Later volgden L’Écho des Montagnes, Orpheus en in 1877 Sint Caecilia. Het was de eerste muziekvereniging met -in de naamgeving- een verwijzing naar het Rooms-Katholicisme.

Het momenteel geheten Koninklijk Tilburgs Mannenkoor SintCaecilia werd opgericht als onderdeel van de Zouaven-broederschap ‘Fidei et Virtuti’. Tot op de dag van vandaag is het een bloeiende vereniging met ruim 85 zangers en nog altijd stevig verankerd in de Tilburgse samenleving. Naar aanleiding van het 140-jarig bestaan van KTM Sint Caecilia in 2017, verschijnt voorafgaand aan het jubileumjaar, een prachtig boek 'Brabant bekoort', geschreven door historicus Sander van Bladel.

Behalve over Sint Caecilia gaat dit rijk geïllustreerde boek over de ontwikkeling van het muziekleven in Tilburg, Eindhoven en Helmond vanaf halverwege de negentiende eeuw, tegen de achtergrond van de maatschappelijke ontwikkelingen. Na 1850 werden er in Noord-Brabant veel koren, harmonieën en fanfares opgericht. Tussen 1860 en 1870 besloten duizenden katholieke jonge mannen naar Rome te vertrekken om als vrijwilliger te strijden voor het behoud van de kerkelijke staat. Wat deed enkele van deze ‘Zouaven’ besluiten om na terugkeer in Tilburg een mannenkoor op te richten?

Voorts bevat het jubileumboek een hoofdstuk over de Tilburger Louis van der Sande die in 1904 lid werd van Caecilia, zich ontwikkelde tot operazanger en in de periode 1920-1935 successen boekte aan de Berlijnse Hofopera. Tijdens de Duitse bezetting was het even stil rond het Tilburgse koor, dat weigerde zich aan te sluiten bij de ‘Reichskulturkammer’.

In die 140 jaar ‘versleet’ Caecilia zestien dirigenten. De eerste was Willem Reijniers, een landelijk bekend componist en in Tilburg maar liefst dertig jaar ‘op de bok’. Sommigen bleven slechts een paar jaar zoals Gerard Schellekens, die we ook kennen als pianoleraar van Marietje Kessels.

1950 Excursie Mannenkoor St. Caecilia. Collectie Regionaal Archief Tilburg
Naast deze culturele biografie van de jubilerende vereniging, bevat het jubileumboek ook verhalen van leden die al decennia lang zingen bij Sint Caecilia. Deze herinneringen getuigen van de onderlinge warme band. Recent werd het verenigingsarchief uitgebreid geïnventariseerd, waardoor tot nu toe onderbelichte momenten voor het voetlicht konden worden gebracht. Zondag 20 november wordt het boek uitgereikt aan burgemeester P. Noordanus. 

Meer informatie en bestellen boek