maandag 5 september 2016

Koning Willem II en zijn kazerne. Iconen van Tilburg?

Herinneringen Willem II. Collage ©Jan Stads
Koning Willem II is het icoon van de stad, zo bepaalde de Werkgroep Open Monumentendag Tilburg. Waar Berkel-Enschot beschikt over een Oude Toren en Udenhout een voormalige melkfabriek, heeft Tilburg vele monumentale panden en locaties die een relatie hebben met Willem II.

Regionaal Archief Tilburg is gevestigd in de voormalige lancierskazerne, waarvoor koning Willem II in 1842 de eerste steen legde. Die steen is nog steeds te zien, ingemetseld in de zijgevel van het hoofdgebouw waar in de negentiende eeuw talloze soldaten gevestigd waren. Het was nog altijd onrustig in de stad, tien jaar na de strijd met de Belgen en de Tiendaagse Veldtocht van augustus 1831. Achter het hoofdgebouw van de kazerne bouwde Koning Willem II in een U-vorm een aantal stallen voor de tweehonderd paarden van de soldaten. Tot aan het midden van de negentiende eeuw was Tilburg een garnizoensplaats. Daarna werden er fabrieken in gevestigd: een leerlooierij van firma De Kanter en een wollenstoffenfabriek Van den Bergh. In 1904 bouwde deze een stoomketelgebouw aan de St. Josephstraat en een monumentale schoorsteen, die nog altijd staat te pronken voor het huidige archief. In 1988 kreeg het archief de beschikking over het U-vormige gebouw, samen met een wijkcentrum. Het hoofdgebouw van de voormalige kazerne is momenteel een bedrijvenverzamelgebouw. De lancierskazerne is misschien niet iconisch voor de stad, maar wel de oudst bewaarde cavaleriekazerne van Nederland.

Schilderij koning Willem II.
Collectie Stadsmuseum Tilburg
In hoeverre is koning Willem II zelf dan iconisch te noemen? Tilburg heeft inderdaad vele herinneringen aan de koning zoals het paleis-raadhuis, de gedenknaald, de Willem II-straat en uiteraard de voetbalclub. In de stadscollectie bevinden zich daarnaast een aantal schilderijen, objecten zoals een buste, een miniatuur gedenknaald en een dodenmasker, evenals een aantal penningen en munten. Hoe koning Willem II daarop afgebeeld staat is te zien tijdens Open Monumentendag waarvoor Stadsmuseum Tilburg een eendaagse expositie heeft ingericht. Op zondag 11 september om 12.00 uur zullen Sander Neijnens en Ivo van Leeuwen het Stadsmuseum een pictogram aanbieden uit de reeks TilburgsAns. Van Leeuwen bracht de afbeelding van koning Willem II terug tot de essentie: met bakkenbaarden en ringbaard en een hoge kraag van het generaalsuniform waarmee de koning vrijwel altijd is afgebeeld. Koning Willem II als icoon van de stad Tilburg, zowel letterlijk als figuurlijk.

Buste koning Willem II.
Collectie Stadsmuseum Tilburg
Open Monumentendag, zondag 11 september van 11.00 tot 17.00 uur. Op het hele uur toelichting op de expositie van Stadsmuseum Tilburg. Op elk half uur een uiteenzetting over het gebouw waarin Regionaal Archief Tilburg is gevestigd. Adres: Kazernehof 75, Tilburg.