donderdag 1 september 2016

Collectie VOLT Tilburg: Levenswerk van Jan van Iersel

Jan van Iersel (1936). Let op het briefje in zijn borstzak
VOLT-VOLT-VOLT … Al bijna twintig jaar is Jan van Iersel bezig met de collectie van de voormalige elektronicafabriek van Tilburg. De VOLT was een begrip, gevestigd in de gelijknamige straat, nabij de Broekhovenseweg. In 1999 sloot het bedrijf zijn deuren. Er bleek een VOLT-museum te zijn, waarvan Jan van Iersel het jammer vond als dat zou verdwijnen. Het was een ‘hok’ tegenover de kamer van de directeur. Kwamen er bezoekers, dan werden die meegetroond naar het ‘museum’, waar een overzicht te zien was van alle producten die VOLT had gemaakt, compleet voorzien van begeleidende teksten en datering. ‘Jammer om weg te doen,’ zo was de gedachte van Jan.

De 'langgloeidraadlamp'
Van Iersel kreeg toestemming om het museum leeg te halen. Tijdrovend werk want ieder product moest samen met de omschrijving worden bewaard. Toen Jan er thuis mee kwam aanzetten, opperde vrouwlief het ergens anders onder te brengen in plaats van de eigen zolder daarvoor te gebruiken. Aangezien Tilburg nog geen Stadsmuseum had, ging de collectie voorwerpen en documentatie naar het archief onder leiding van Wim Reijnders. In 1999 werd de opname van de collectie gevierd met een grootse tentoonstelling in de hal van het archief die Jan samenstelde met behulp van enkele oud-collega’s. Deze expositie trok ruim 2.000 bezoekers. De aandacht voor de VOLT was enorm.

Een telweegschaal
Sindsdien is Jan van Iersel een dag in de week te vinden op het archief. In eerste instantie om de collectie voorwerpen te inventariseren die inmiddels niet meer behoren tot de collectie van het archief, maar die van het Stadsmuseum Tilburg. Jan onderscheidde diverse rubrieken: producten, gereedschappen, gebruiksvoorwerpen, kunstwerken en geschenken, prijzen en onderscheidingen, foto’s en documentatie. De collectie Stadsmuseum zit verpakt in zo’n dik veertig dozen. Bijzonder zijn bijvoorbeeld de gedenkborden die de vestiging van Philipsbedrijven in zes provincies verbeelden. Collectie-item 0114, een zogeheten langgloeidraadlamp, bevat een hele lange draad die nodig was om een bepaalde hoeveelheid licht te geven. Het was de laatste lamp voor het tijdperk van de spiraallampen in het jaar 1922.

Naast deze inventarisatie lobbyde Jan voor het behoud van het VOLT-Contact, het personeelsblad van de fabriek. Van Iersel wist dat er in de collectie van Stadsmuseum Tilburg een compleet gebonden serie aanwezig was. Het archief  had her en der verspreid enkele losse bladen. Het voorstel van Jan werd omarmd, namelijk de gebonden serie opnemen in de collectie van het archief, zodat deze te raadplegen is voor onderzoek. De losse nummers van het personeelsblad zijn aangeboden bij de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Ten aanzien van de collectie Stadsmuseum is de klus van Jan van Iersel geklaard. Alle dozen bevatten een nummer en via de inventarisatie vinden we alles terug. Vooralsnog niet te raadplegen, maar in 2017 brengt Stadsmuseum Tilburg een aantal objecten via de website online.

Emaillen reclamebord van VOLT Tilburg
Van Iersel gaat de komende tijd nog gestaag door bij Regionaal Archief Tilburg. Eens begon hij met oud-collega Hans Hulshoff aan de beschrijving van meer dan 1.000 foto’s. Al gauw kwamen er door enthousiaste reacties van de Tilburgers nog eens 400 bij. Het VOLT-levenswerk van Jan is dus nog altijd niet klaar: ‘Controleren hè, en de namen er bij’. Van Iersel houdt het industrieel erfgoed van de VOLT in ere.