woensdag 10 februari 2016

Onderzoek verhalen 1940-1945 Armhoefse Akkers en Tivoli Tilburg

Armhoefse Akkers 1934
Vanuit diverse perspectieven de Tweede Wereldoorlog benaderen, dat is de doelstelling van het project 'Open Huizen Tilburg. Verhalen uit 1940-1945' dat Stadsmuseum Tilburg met Jardena Gil | Joodse Tilburgers organiseert op zondag 1 mei 2016. Dit jaar staan de verhalen van wijkbewoners Tivoli en Armhoefse Akkers centraal. 

P.P.F. Pitz, N.S.B'er in Heile Schoorstraat
In de publicatie De oorlog in het museum. Herinnering en verbeelding (2014) van Erik Somers lezen we dat de belangstelling voor museale presentaties van de Tweede Wereldoorlog verbonden aan de lokale geschiedenis groeiende is. Deze is niet los te zien van de huidige omgang met het verleden en de interesse voor cultureel erfgoed. De aandacht wordt vaak in verband gebracht met de behoefte aan herkenbaarheid en het benadrukken van de eigen identiteit.

In de voorgaande jaren organiseerden Jardena Gil en Stadsmuseum Tilburg met andere culturele instellingen en partners Open Joodse Huizen (2013 en 2014). In het jaar daarop kwam er een toevoeging met Huizen van Verzet (2015). De reden daarvoor was om de geschiedenis in Tilburg ten tijde van de Tweede Wereldoorlog niet te eenzijdig te belichten. Er is niet alleen het verhaal van de (joodse) slachtoffers. Vele anderen oorlogsslachtoffers waren er bij betrokken zoals degenen die in het verzet zaten en burgerslachtoffers die omkwamen omdat ze toevallig op de verkeerde tijd en op de verkeerde plek waren toen er bijvoorbeeld bommen vielen zoals in de St. Josephstraat.

Dagboekverhaal Adeline Janssens
Erik Somers stelt dat persoonlijke  verhalen gewaardeerd worden omdat zij identificatie oproepen met het verleden en een vorm van inleving bieden. Hierdoor is de toenemende belangstelling voor lokale geschiedenis te verklaren. Deze ontwikkelingen zouden een 'diversificatie' in de hand werken: het verhaal van de oorlog verschilt perlocatie en ook het perspectief van waaruit het verhaal wordt verteld is wisselend. Het gecreeerde beeld wordt daarmee meer complex en 'meerstemmig'. 'De gelaagdheid neemt toe en er kan sprake zijn van botsende herinneringen,' aldus Somers.

De geschiedenissen van de diverse bewoners van Tivoli en Armhoefse Akkers  in de oorlogsjaren bieden volop stof tot verhalen. Zo woonden NSB'ers, joden en rijksduitsers in nagenoeg dezelfde straten en zelfs huizen. Hoe verhielden deze wijkbewoners zich tot elkaar? Hoe doorstonden zij de jaren 1940 - 1945? Welke verhalen kunnen we daar vertellen?

Jardena Gil en Stadsmuseum Tilburg hebben al een aantal personen en adressen op het oog. Om de persoonlijke - en familieverhalen na te speuren, wordt er nog gezocht naar twee of drie (vrijwillige) onderzoekers. Wie heeft er tijd en belangstelling om zich aan te sluiten bij de onderzoeksgroep naar de persoonlijke verhalen die zich afspeelden in de wijken Tivoli en Armhoefse Akkers? Belangstellenden sturen een mail naar Stadsmuseum Tilburg.

Literatuur: Erik Somers, De oorlog in het museum. Herinnering en verbeelding (Zwolle 2014).