vrijdag 29 mei 2015

Meer dan zeventig Tilburgse textielbedrijven!


Foto Lucia Kerstens-Burgers
Foto Lucia Kerstens-Burgers
Maquetteman Ruud Cleverens is druk in de weer en zijn levenswerk, Tilburg in de jaren '50, vordert gestaag. De kadasterkaarten van Regionaal Archief Tilburg zijn op schaal 1:1000 gemaakt. Vervolgens heeft Cleverens deze als een puzzel in elkaar gelegd. Alle bebouwde delen zijn daarna met rood ingekleurd, parken en pleinen met groen en de wateren als Piushaven en Wilhelminakanaal met blauw. De freesmachine wordt inmiddels al hier en daar gebruikt. Een teken dat de maquette weer een stap verder is. Volgens ir. Rob van Putten, vrijwilliger bij Regionaal Archief Tilburg, waren er in de jaren '50 meer dan zeventig textielbedrijven. Als we zijn overzicht bekijken zien we diverse spinnerijen, wollenstoffenfabrieken, tricotagefabrieken en vellenbloterijen. Momenteel staan er in de Tilburg Wiki vierenveertig genoemd. Het archief gaat een werkgroep vormen om deze lijst uit te breiden. Aan de hand van luchtfoto's en briefhoofden maakt Ruud Cleverens de fabrieken op schaal na. Vanaf 12 en 13 september, tijdens Open Monumentendag in Berkel-Enschot, Udenhout en Tilburg, zullen de vorderingen van de maquette te zien zijn op het Panorama deck van het TextielMuseum. Dit platform biedt een prachtig uitzicht over de skyline van Tilburg, die ooit bepaald werd door o.a. meer dan zeventig fabrieken. De maquetteman zal er vertellen over zijn makersvak en demonstreren hoe hij te werk is gegaan. De Heuvelse kerk, het Mommerscomplex en de fabriek van Thomas de Beer heeft hij dan op schaal klaar. Er zullen nog vele fabrieken gaan volgen. 

vrijdag 22 mei 2015

Wolcorso Bloemencorso Tilburg

Collectie TextielMuseum
Ooit had Tilburg een heus wolcorso. Jawel, net als dat van de bloemen in Zundert, maar dan in wol. Het was in 1954, tien jaar nadat Tilburg in 27 oktober van de Duitsers was bevrijd. De feestelijke gebeurtenis stond in het teken van Tilburg Wolstad, waarbij de stadsgenoten een eigen optocht organiseerden. Dit verhaal is te lezen in de onlangs verschenen publicatie van Marcel de Reuver: 'Het gesprek van de dag. Spraakmakende gebeurtenissen uit Tilburg in de tweede helft van de 20e eeuw.'

Spraakmakend was het zeker, gezien de belangstelling. Maar liefst ruim honderdduizend bezoekers keken de ogen uit. Er was zelfs een corsospecialist naar Tilburg gehaald, namelijk Albert Paauw. Deze bekende Nederlander had al vele bloemen- en fruitoptochten op zijn naam staan. Nog nooit eerder was er een optocht in wollen wagens geweest. Misschien vanwege de benodigde hoeveelheid wol? De Tilburgse fabrieken hadden immers 600 kilotoegezegd. Toch kregen ze daarmee de wagens niet vol. Uit het westen van het land moesten er alsnog 25.000 chrysanten komen om het geheel meer te kleuren.

Eras als enige textielfabriek
De optocht bestond volgens auteur Marcel Reuver uit twee gedeelten: een historisch deel en een groep reclamewagens. De eerste telde tien praalwagens, de tweede groep vijfendertig. Het geheel werd opgevrolijkt met een aantal harmonieën en fanfares. Zelfs dieren ontbraken niet aan de feestelijke optocht. Zo was er blijkbaar een wolaap en een paar kamelen. Van deze laatste diersoort waren er achttien besteld, maar ze kregen een 'corsoverbod'. De dieren zouden te onrustig worden en onveilige situaties kunnen veroorzaken.

Je zou verwachten dat alle textielfabrikanten de gelegenheid aangrepen om hun bedrijf te profileren. Er moeten in 1954 minimaal zo'n vijftig fabrieken zijn geweest. Daarnaast waren er nog talloze textielgerelateerde bedrijven zoals stomerijen, stoppages en confectieateliers. Toch was er slechts één fabriek vertegenwoordigd, en dat was Eras. Omdat deze de enige was, kreeg het bedrijf een ereprijs van burgemeester Van Voorst tot Voorst. Deze sprak de hoop uit dat bij een tweede editie van het wolcorso er meer bedrijven mee zouden doen. Bovendien moest er meer wol komen en minder bloem.

Hoewel iedereen er van overtuigd was dat dit een blijvend evenement moest worden, waarmee Tilburg de city kon vermarkten als dé Wolstad van Nederland, bleef het bij veel geschreeuw en weinig wol. Het wolcorso van 1954 bleek uniek in zijn soort. Tilburg heeft nooit meer een corso gehad.

Bron: Marcel de Reuver, 'Het gesprek van de dag. Spraakmakende gebeurtenissen uit Tilburg in de tweede helft van de 20ste eeuw, (Tilburg 2015).

dinsdag 19 mei 2015

Tilburg (nog) geen textielhistorie?

Tilburg is trots op zijn textielindustrieel verleden, zo menen we. Maar bij een poging via Google met de zoekterm ´textielhistorie´, bleek vooral een ander gebied in Nederland de meeste hits te vertonen. Jawel, Enschede, Overijssel, de oosthoek van ons land in plaats van onze wolstad Tilburg.
Toch is er flink belangstelling voor de textiel. Vrijwel dagelijks melden er zich leerlingen, studenten en instellingen die aan de slag gaan met het textielindustriële verleden. Deze week nog. Leerlingen van 4 VWO van het Cobbenhagenlyceum. Of we 'spullen' hebben voor een tentoonstelling over de industriële revolutie. We hadden ooit een leskist voor deze doelgroep, maar hebben die van de hand gedaan aan Erfgoed Depot in Riel. Voor de leerlingen vond ik slechts een pijpje garen, een dot wol en enkele stukken cokes. Als zij nu eens een begin maken met een verzameling 'textielspullen'. Misschien heeft hun opa of oma nog een voorwerp dat herinnert aan de talloze fabrieken. Zij voegen het toe. Wij geven de 'collectie' door aan de volgende exposanten. Op die manier verzamelen de Tilburgers een eigen textielcollectie. Het is maar een idee. 
Een andere vraag is die van twee studenten van Master Kunsteducatie aan de Fontys in Tilburg.Hun opdracht betreft een interventie in het gebied de Piushaven. Deze studenten kozen voor de AaBe-fabriek, die daar vanaf 1930 is gevestigd. De AaBe-Fabriek werd vorig jaar nieuw leven ingeblazen door de transformatie tot een nieuw winkelcentrum. Veel Tilburgers bewaren warme herinneringen eraan. De afgelopen weken werd er regelmatig op Facebook en Twitter een 'Wouw!' uitgesproken bij het zien van dit filmpje. Met een drone zijn luchtopnamen van de oude AaBe-fabriek
gemaakt. 
Sigrid Calon
Dat brengt ons bij de nieuwe technieken en uitingen van de textiel. In Tilburg hebben we daarvoor als parel uiteraard het TextielMuseum waar in het TextielLab de nieuwste technieken worden gebruikt, met prachtige materialen. Wie zelf wil leren breien op een machine, kon afgelopen zondag zelfs deelnemen aan een basiscursus. Nog meer nieuwe kunst rondom de textiel gaan we zien in het meerjarenproject 'Do it with others' van Incubate. Een van de kunstenaars, Sigrid Calon, is al gestart met haar project.  Samen met de Tilburgers zal ze vlaggen in de stad gaan verspreiden op plekken die van belang waren voor haar ontwikkeling in haar textielcarrière. De textiel in Tilburg is nog altijd in ontwikkeling vanuit het verleden, naar heden en toekomstige innovatieve toepassingen. 
Misschien zijn we in Tilburg nog lang niet toe aan het begrip 'textielhistorie'. 

dinsdag 5 mei 2015

Eerste impressie van Open Joodse Huizen en Huizen van Verzet

Bijzondere herinneringen en gebeurtenissen maakten talloze Tilburgers mee tijdens de derde editie van Open Joodse Huizen en een eerste Huizen van Verzet. Er waren ontmoetingen en vertellingen over de oorlog die zeventig jaar geleden plaatsvond. Toch gaven bezoekers reacties dat deze dagen belangrijk waren. ´Ga zo door!´, zo lazen we in het gastenboek.

Er is een digitaal fotoalbum in de maak, maar we geven hier enkele impressiefoto´s:
De NWE Vorst als informatiecentrum

Leden van Mundiala bezoeken
expositie Coba Pulskens, Icoon van Verzet en Dubbelportret. 

Bezoeker toont foto van twee nichtjes. 

Een team gastvrouwen zoals er vele op locaties aanwezig waren

Spannende vertelling over de zegeltjeskraak in Tilburg

Huis van Wed. Verbunt, Nieuwlandstraat 48

Vertelling over Harrie Verbunt in Kapel O.L.V. ter Nood