donderdag 28 augustus 2014

Lezing en verhalen 'De Grote Vlucht 1914'

Gerard Otten

Lezing en verhalen 'De Grote Vlucht 1914'
Zondag 21 september 2014

Dit jaar herdenken we dat 100 jaar geleden de Grote Oorlog, Eerste Wereldoorlog, begon.Via België probeerde het Duitse leger Frankrijk binnen te vallen. Echter het Belgische leger verdedigde zich heldhaftig tegen de overmacht. Duitse soldaten veroverden echter stad na stad en richtten daar grote vernielingen aan en er vielen honderden burgerslachtoffers. Het gevolg was een massale vluchtelingenstroom naar Nederland. De zuidelijke steden in Nederland werden overlopen door vluchtelingen. Naast gemobiliseerde Nederlandse soldaten, kwamen er in Tilburg ook nog eens duizenden Belgische vluchtelingen bij. Het inwoneraantal werd bijna verdubbeld. Dat bracht grote logistieke uitdagingen met zich mee. Hoe ging ons gemeentebestuur er mee om en hoe stonden de Tilburgers tegenover deze "invasie"? Tijdens een presentatie van Gerard Otten krijgt u hiervan een goed beeld. Bovendien komen er twee gastsprekers: Wim Jonkergouw wiens moeder uit België naar Nederland vluchtte en Hub van Erven wiens familie nog steeds een vriendschappelijke band heeft met een Belgische familie uit Lier, welke in 1914 onderdak kreeg bij de familie van Erven.
Uw vrijwillige bijdrage wordt gebruikt om Sochot de mogelijkheid te bieden jaarlijks een bloemstuk neer te leggen bij het Schots monument (the Bagpiper)op het Stadhuisplein.

Reserveren is noodzakelijk en kan door een berichtje te sturen naar:
otten@home.nl of bel naar 013-4686670 (na 18.00 uur)
De presentatie wordt gehouden op 

Zondag 21 september 2014
De zaal is open om 13.00 uur. 
Grote zaal van de NK Harmonie
Stationsstraat 26 te Tilburg (beperkte parkeermogelijkheid)

Meer informatie Stadsgidserij Tilburg

vrijdag 22 augustus 2014

Expositie: Kessels en de Groote Oorlog

De NWE Vorst



De muziekinstrumentenfabriek 'Kessels', een van de gezichtsbepalende elementen in het Tilburg aan het begin van de twintigste eeuw, is op diverse manieren door de gebeurtenissen van de Eerste Wereldoorlog beïnvloed. Niet alleen brachten de voorbereidingen van die oorlog allerlei opdrachten binnen voor militaire muziekcorpsen uit vele landen, ook buitenlandse vluchtelingen konden als instrumentbouwers aan het werk in de fabriek.

Van augustus tot en met oktober exposeren zij in De NWE Vorst.
Openingsuren 10.00  tot 12.00 uur en 13.00 tot 17.00 uur en 1 uur voor aanvang van een voorstelling.
Entree gratis.

Meer informatie De NWE Vorst
Meer informatie over Kessels

donderdag 21 augustus 2014

Een textiel product dat het verhaal van Tilburg vertelt

Binnenkort begint Meike Fleskens (1988), vierdejaars student aan Academie Artemis in Amsterdam, aan een bijzondere stage in zowel Stadsmuseum Tilburg als het TextielMuseum

Meike Fleskens
Meike Fleskens volgt de opleiding allround styling en design aan de Academie Artemis in Amsterdam. De periode van september tot en met december 2014 is gewijd aan een casestudie, die zij zal uitvoeren bij Stichting Mommerskwartier in Tilburg. Onder begeleiding van Petra Robben (Stadsmuseum Tilburg) gaat Meike onderzoeken hoe er meer verbinding gecreëerd kan worden tussen het TextielMuseum, Stadsmuseum Tilburg en de stad Tilburg. Het idee is om een (textiel) product te ontwikkelen dat geïnspireerd is op de identiteit van de stad.

Meike Fleskens heeft een passie voor textiel en materiaal, waarbij zij vooral de vernieuwing erg interessant vindt. Daarnaast heeft Meike een persoonlijke binding met Tilburg: haar moeder is een echte Tilburgse en haar grootvader werkte tot de teloorgang van de rijke textielindustrie als adjunct directeur bij Mutsaers & Van Poppel.  Meikes roots spelen dus een belangrijke rol in dit verhaal.

Stukkenwasmachines bij Mutsaers & Van Poppel
Volgens Meike zijn er in styling en design tendensen, zoals de verwijzing naar de herkomst of de oorsprong van een product. Consumenten willen graag precies weten waar een product vandaan komt. Wanneer het ook nog uit eigen buurt of streek komt, wordt dat beter gewaardeerd. Een tweede tendens betreft de hang naar duurzame producten en als derde trend signaleert Meike de ‘story telling’. De gevoeligheid voor producten met een verhaal is volgens haar een reactie op de overvloed aan 'spullen en prullen'. Vandaag de dag worden producten gewaardeerd om wat ze te zeggen hebben. Herkomst, duurzaamheid en een verhaal; het zijn belangrijke trends.

Deze maatschappelijke trends staan centraal in Fleskens' zoektocht naar de ontwikkeling van een product dat de verbinding legt tussen textiel en identiteit van de stad Tilburg. Aan het einde van het jaar rondt Meike Fleskens haar stage af. Het zou bijzonder zijn als er dan een product is ontwikkeld dat het verhaal van de Tilburgers vertelt.

woensdag 20 augustus 2014

Beiaardconcerten ´De Groote Oorlog´

Huub Glas Bels Lijntje


De beiaardiers van de Sint Pieterskerk in Turnhout en van de Heikese Kerk in Tilburg spelen op zondag 14 september een concert met als titel “De Groote Oorlog’.  Bovendien is afgesproken dat het automatische carillon van het Centraal Station in Tilburg op zondag ook liederen uit de tijd van de Eerste Wereldoorlog zal spelen. Bijzonder is dat het carillon in de 'wasknijper' van het Tilburgse station destijds is aangebracht ter herinnering aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.



Zo ontstaat een unieke gebeurtenis. De twee 'kop'steden van het BelsLijntje vormen, simultaan, het decor van een uniek concert. Bels Lijntje is de beiaardiers, Carl van Eyndhoven en Koen van Asche bijzonder dankbaar dat zij hun medewerking willen verlenen aan dit concert. Het BelsLijntje is ervan overtuigd dat op deze manier de grensoverschrijdende verbondenheid tussen Tilburg en Turnhout nog eens extra wordt benadrukt.

Het concert zal worden gespeeld op zondag 14 september om 12.00 uur. En dat is precies wanneer vele activiteiten die tijdens het Cultureel Fietsevent worden georganiseerd in volle gang zijn. Zeker een moment om even bij stil te staan en met aandacht te luisteren. Het BelsLijntje nodigt fietsers dan ook uit om het concert op te nemen in hun uitgestippelde programma.

Meer activiteiten van Bels Lijntje
Meer activiteiten van Grenzeloos Tilburg 1914-1918

dinsdag 19 augustus 2014

Brieven van Belgische vluchtelingen

Frans Kense 


Tijdens een tentoonstelling een aantal jaren geleden in Ieper in België over de Eerste Wereldoorlog, werden er drie brieven uit Tilburg getoond.

In 1914 geschreven door Tilburgers die huisvesting aanboden voor de vluchtelingen die hier met duizenden tegelijk aankwamen, gevlucht voor het oprukkende Duitse leger.
Waarom boden de mensen hier hun woonruimte aan? Deels ongetwijfeld vanuit de behoefte om deze mensen te helpen, een dak boven hun hoofd te bieden. Maar uit de brieven krijgt je de indruk dat het ook wel eens (deels) om financieel eigenbelang ging.

Hier de drie brieven:
1. Van 8 december 1914, van een pensionhoudster uit de Veemarktstraat, met prachtige taalfouten:
‘Heere,
Met deze wil ik U melden als dat bij mij gelegenheidt is voor logies heel schikkelijk maar als het voor een nacht is of wekelijks dat maakt een groot verschil en of dat er met twee geslapen wordt of een persoon in aparte kamer wijl U iets geschikst voor mij hebt zal ik heel billijke condieci stellen. Ik heb nu zes weken 8 belgiese hier gehadt die zeer tevreden waren tot nader.
Hoogacht. P. Hendriks, Veemarktstraat 25 bij den Heuvel’

2. Van 17 december 1914 van mevr. Hobbelen, wonend op de Heuvel
‘Aan het comité tot steun aan Belgische Vluchtelingen Alhier.
L.S.
Hiermede ben ik zoo vrij mede te deelen er aan onderstand adres gelegenheid is voor pension à fl. 1,50 per persoon per dag (gemeubileerde slaapkamer, met huiselijk verkeer) voor: één of twee nette dames of gehuwd paar zonder kinderen.
Daar mijn man in militaire dienst is en ik alleen ben wensch ik uitsluitend personen van netten stand! Hoogachtend,
J.J.P. Hobbelen; Heuvel 72 a’

3. Ongedateerd, van H.Poos van de Broekhovenseweg.
‘Aan het comité voor Belgische vluchtelingen.
Tot antwoord op uw advertentie in de Tilburgsche Courant bied ik u logies aan voor vier personen met ze met tweeën willen slapen, zoo niet dan voor twee man, op twee vrije slaapkamertjes, altijd netten burgermenschen, tot nader overeenkomende conditiën.
Hoogachtend, H. Poos, Broekhovenscheweg 209-211’

Ongetwijfeld bevinden zich in het Rijksarchief in Brussel, naast deze drie, nog meer van deze bijzondere brieven.

Dit verhaal van Frans Kense is overgenomen uit Geheugen van Tilburg.

Grenzeloos Tilburg 1914-1918 is een cultureel programma over de Eerste Wereldoorlog.

vrijdag 15 augustus 2014

Loopgraven rond Tilburg

Het Geheugen van Tilburg bevat een serie verhalen over loopgraven rond Tilburg door Frans de Croon geschreven. Hieronder volgen enkele fragmenten uit die verhalen:

'Onlangs kocht ik zo'n kaart op een boekenmarkt; de persoonlijk geschreven tekst trok mijn aandacht. De kaart is verstuurd op 1 mei 1915, afgestempeld in Tilburg een dag later en gericht aan de neef van de afzender uit Tilburg, in Amerika. Met het lezen van deze kaart maken wij een duik in het verleden. Op de kaart staat een foto van de "Heuvelstraat Westzijde". Een foto uit het begin van de vorige eeuw. De afzender was een soldaat die, tijdens de Eerste Wereldoorlog, wegens de mobilisatie in het veldleger diende. Zijn naam: TJ Visser. Lag zijn compagnie in Tilburg? Waar zou hij in de omgeving van Tilburg loopgraven hebben gemaakt?' Lees meer op Geheugen van Tilburg

De gedachten aan ‘loopgraven maken' roept een beeld op van het oorlogsfront, verderop, in België en Frankrijk. Gelukkig was de situatie in Tilburg rustig. De inhoud van dit artikel, over een briefkaart, is niet zo zwaar als de titel doet vermoeden. Wel werd ons leger op het ergste voorbereid. Het hoofdkwartier van de Vierde Divisie was (al) in Tilburg. Op vele kaarten van militairen vind je dan ook bij de naam van de afzender ook de aanduiding IV Divisie. Op de ansichtkaart, die u hierbij ziet, schrijft een militair met de naam Chris op 11 september 1914, vanuit Tilburg aan iemand in Zoeterwoude (Z-Holland). Lees meer op Geheugen van Tilburg

"Een kiek van een der hoofdstraten van Tilburg", schreef F. Jaarsma in 1914 op een ansichtkaart naar Friesland. Met hoofdstraat bedoelde hij hier de Willem II straat. Jaarsma lag ongetwijfeld als militair in Tilburg samen met tienduizend andere lotgenoten, tijdens de mobilisatie van 1914-‘18. In de directe omgeving van Tilburg waren nog eens tienduizend militairen ingekwartierd. De kaart die Jaarsma naar Friesland stuurde werd op 16 oktober 1914 in Tilburg en een dag later in Oosterend (Fr.) afgestempeld. Lees meer op Geheugen van Tilburg

"Wel niet zo aangenaam, direct weer bij den dienst", schreef militair Vos vanuit Tilburg naar zijn "Waarde Vriend Postma" in Amsterdam. De ansichtkaart, met een foto van ‘Tilburg kerk Heike', is afgestempeld op 14 januari 1915. Diverse foto's met de Heikese kerk of met de Markt kwamen voor op prentbriefkaarten, in die tijd. In Beeldonline van het Regionaal Archief Tilburg kon ik deze foto niet vinden. De afzender meldde dat hij zes weken in een hospitaal lag. Was dit een tijdelijk militair hospitaal in Haaren? Schreef hij met een scherpe kroontjespen? Had hij een inktpotje in zijn ransel of vlakbij zijn brits met gevulde strozak? Lees verder op Geheugen van Tilburg

De Grote Oorlog is een paar maanden oud. De ‘TILBURGSCHE COURANT’ meldde op deze zaterdag dat de Duitse troepen in België veel tegenstand ontmoeten. En ook dat in de omgeving van Ninove (tussen Brussel en Gent): “een Engelsche vlieger jacht gemaakt heeft op  een Duitsche Taube en op zeer groote hoogte heeft neergeschoten. De vlieger werd gedood….” en dat “een Zeppelin bommen wierp op Oostende….”.De kersverse Groote Oorlog ligt niet ver van Tilburg én Kaatsheuvel de nieuwe legerplaats van Van Vloten. Lees meer op Geheugen van Tilburg

woensdag 13 augustus 2014

Co-creatie en participatie Grenzeloos Tilburg 1914-1918



Documentaire Grenzeloos Tilburg 1914-1918
Wil jij meewerken aan de productie van een documentaire? Dit is je kans!
De Bibliotheek Midden-Brabant produceert samen de Fontys opleiding Art, Communications & Design (ArtCoDe) en het Wereldpodium een documentaire over ‘Vluchtelingen’, in het bijzonder de impact van de grote stroom Belgische vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog. De documentaire maakt onderdeel uit van de door het Stadsmuseum geïnitieerde manifestatie ‘Grenzeloos Tilburg 1914 - 1918’ die in de hele stad op verschillende manieren vorm krijgt dit jaar.

Wij zoeken jou!
De Bibliotheek zoekt input voor de documentaire. Heb jij herinneringen, inhoudelijke kennis, of andere informatie over Vluchtelingen in Tilburg tijdens de Eerste Wereldoorlog? Over de impact van de Eerste Wereld Oorlog op de stad? Of wellicht over meer actuele vluchtelingen-kwesties, zoals Syrie of Lampedusa? Wil je deze herinneringen, kennis of informatie delen? Achter de schermen als input voor de documentaire? Of juist vóór de schermen in een interview bijvoorbeeld?
Mail ons op grenzeloostilburg@bibliotheekmb.nl en vertel ons wat je bijdrage aan de documentaire zou kunnen zijn. We komen graag met je in contact. Heb je vragen, gebruik dan hetzelfde e-mailadres om deze te stellen!

Leer en produceer mee!
Vanaf 3 september nemen, in een 8 weeks lesprogramma, de ArtCoDe-studenten de productie van de documentaire op hun schouders. Zij worden hierin bijgestaan door hun eigen docenten en professionele documentairemakers. De colleges vinden plaats op dinsdag, donderdag en vrijdagochtend van, zijn openbaar en worden gegeven in het Digilab in de Bibliotheek Tilburg Centrum. Ze zijn voor iedereen (niet-studenten, jong, oud) toegankelijk, wees welkom!
De documentaire beleeft in november de première tijdens een uniek event dat door de studenten georganiseerd gaat worden. Houd www.bibliotheekmb.nl in de gaten voor meer informatie.

Er is meer!
De Bibliotheek Tilburg Centrum is één van de locaties waar meer gebeurt tijdens de cultuurhistorische manifestatie ‘Grenzeloos Tilburg 1914-1918’:
> Expositie over de gevolgen van de Eerste Wereldoorlog voor Tilburg met foto’s, teksten, attributen, archiefstukken, korte films etc. Gratis. Van 1 augustus t/m november.
> Koffietafelgesprekken met oorlogsgetuigen. (i.s.m. het Wereldpodium). Vrije inloop. Vrijdag 5 en 19 september en vrijdag 3 en 17 oktober van 11.00 tot 12.00 uur. 
> Informatieve zoektocht (onder begeleiding) naar Belgische vluchtelingen en soldaten in Tilburg met behulp van de Erfgoedbrowser. Gedetailleerde info volgt via de website van de Bibliotheek.

Voor meer gedetailleerde informatie zie www.wereldpodium.nu/sept-okt-ooggetuigen-van-oorlog  en www.bibliotheekmb.nl

dinsdag 12 augustus 2014

Bouwborden in de stad


Op negen plekken in de binnenstad zijn grote panelen geplaatst met historische foto's en korte teksten in een opvallende vormgeving. Elk paneel verbeeldt een aspect van het verblijf van de Belgische vluchtelingen en Nederlandse militairen in Tilburg tijdens de Eerste Wereldoorlog. De panelen zijn ontworpen door Ad Roefs en staan op de volgende locaties:
  • Spoorlaan (rechts van entree station) Aankomst vluchtelingen
  • Spoorlaan (voorterrein Natuurmuseum Brabant) Opvang vluchtelingen
  • Burgemeester Brokxlaan (Spoorzone) Kunst als herinnering
  • Poststraat hoek Stationsstraat (zijgevel Tiwos) Vluchtelingenhulp
  • NS-Plein (zijde Koepelhal) Veilig vluchtoord
  • Koningsplein (bij pergola) Onderdak aan soldaten
  • Hart van Brabantlaan hoek Gasthuisring Stad vol soldaten
  • Stationsstraat (parkje Vijfsprong) Invasie van soldaten
  • Stadhuisplein (links van Concertzaal) Voor de zekerheid
De cursieve teksten zijn de titels van de bouwborden.