vrijdag 31 januari 2014

Peerke Donders en Valentijn

Een van de herinneringsplekken van Stadsmuseum Tilburg is het Peerke Donders Paviljoen in het gelijknamige Park dat gelegen is in Tilburg Noord. Vanwege aansluiting bij het thema De NWE Liefde viert Peerke Donders Park in februari een maand vol liefde: jongeren verspreiden boodschappen van liefde, bezoekers van Peerke Donders Paviljoen verklaren de liefde via YouTube, Paul Spapens geeft een lezing over Valentijnsdag, Stichting Vrienden Petrus Donders biedt een Peerke-sleutelhanger aan en café Bij Peerke Donders organiseert een buffet met hartverwarmende hapjes en drankjes.

Peerke Donders Park is van oudsher een plaats waaraan veel Tilburgers levendige herinneringen hebben. Ze gingen er iets drinken of een kaars opsteken in de kapel. Bedevaarten vertrokken van daar naar andere plaatsen en even zo vele pelgrims komen speciaal voor Peerke naar Tilburg. Projecten als De NWE Liefde geven gelegenheid tot eigentijdse verbeeldingen op een eeuwenoud thema. Want naastenliefde en barmhartigheid, die begrippen kennen we niet meer zo. Maar jongere generaties filosoferen nog altijd graag over de Échte Liefde.

Neem eens een kijkje in het Paviljoen.
Voor bezoekersinformatie kijk je op de website van Peerke Donders.



vrijdag 24 januari 2014

Muzische leerlingen van het Koning Willem ll College en leerlingen uit groep 8 spelen het toneelstuk ‘Reizen met eieren’ op Holocaust Memorial Day


De Bevrijdingsdag van Auschwitz, 27 januari 1945, is ruim vijf jaar geleden door Kofi Annan, toenmalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties, uitgeroepen tot een internationale gedenkdag: The Holocaust Memorial Day. Op deze dag herdenken we de slachtoffers van de Holocaust en andere genociden (Cambodja, Rwanda, Srebrenica en Darfur).

Leerlingen van de muzische afdeling van het Koning Willem ll College voeren op zaterdag 25 januari het toneelstuk 'Reizen met eieren' op. Ook leerlingen uit groep 8 van de basisscholen Panta Rhei, De Borne en de Vonder nemen hieraan deel. Dit toneelstuk van Heleen Volman gaat over de bezetting, de Jodenvervolging, over lafheid en moed en vooral over de vraag waarom volwassenen altijd maar willen dat kinderen over die oorlog van lang geleden horen én nadenken. Ook komen de jodenvervolgingen in Tilburg aan bod.

Het Koning Willem ll College werkt samen met diverse instellingen in de stad. Zo zijn ook Regionaal Archief Tilburg en Stadsmuseum Tilburg betrokken bij de voorbereidingen voor het toneelstuk 'Reizen met eieren'. Voorafgaand aan het optreden van de leerlingen zal er vanuit deze instellingen om 14:00 uur een korte inleiding zijn die gaat over de Tweede Wereldoorlog en de herinneringen daaraan in Tilburg. Hierbij zullen foto's worden getoond die het verhaal over de oorlog illustreren. Ook zal een geschiedenisdocent van het Koning Willem ll College kort spreken over de band van de school met de joodse leerlingen in Tilburg.

woensdag 22 januari 2014

De Eerste Wereldoorlog in de Stadscollectie Tilburg

In het kader van het project Grenzeloos Tilburg 1914-1918, dat door Stadsmuseum Tilburg in augustus t/m oktober wordt georganiseerd, zijn we op zoek gegaan naar bijzondere voorwerpen in de Stadscollectie Tilburg. De volgende drie voorwerpen zullen op de tentoonstelling in de Bibliotheek Midden-Brabant locatie Koningsplein dan te zien zijn:

 Een Belgisch blijk van erkentelijkheid
In 1914 vluchtten tienduizenden Belgen de grens over om in het neutrale Nederland een veilig heenkomen te vinden. Ook Tilburg kreeg de intocht van duizenden Belgische vluchtelingen te verwerken. In oktober 1914 werd een officieel vluchtelingencomité opgericht. Het afgebeelde gedenkbord werd op 1 juni 1915 aan Frans Verbunt aangeboden door de voorzitter van het Belgisch Comiteit der Vluchtelingen, toen de Belgische Minister van Kunst en Wetenschappen, Prosper Poullet, onze stad bezocht. Het medaillon bevat de tekst: ‘Uit / dankbaarheid / aan den weledelen heer / Frans Verbunt / de Belgische uitgewekenen / Tilburg / 1914 1915.’ Het gesmeed ijzeren bloemstuk was vervaardigd door de bekende Belgische kunstsmid Louis Van Boeckel. Van Boeckel (1857-1944) was afkomstig uit Lier en behoorde op zijn vakgebied tot de wereldtop. Zo was bijvoorbeeld het hek van het Witte Huis van zijn hand.

 
Aquarel Belgische vluchtelingen
Deze aquarel van kunstenaar Alfred Ost werd in 1919 door verschillende Belgische verenigingen gezamenlijk aan de gemeente Tilburg geschonken als dank voor de hulp die de Belgische vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog hadden ontvangen. Het was de bedoeling dat het werk een plekje zou krijgen in het gemeentelijk museum, waar negentig jaar geleden al sprake van was.

Kampslot
Met dit slot werd tijdens de Eerste Wereldoorlog het toegangshek afgesloten van een interneringskamp aan de Nijverstraat voor Belgische militairen. Het kamp diende als eet- en slaapplaats voor de soldaten, die op verzoek van fabrikanten in Tilburg tewerk werden gesteld vanwege een tekort aan Nederlandse arbeidskrachten. De plaatsvervangend commandant van het kamp nam het slot na afloop van de internering als aandenken mee en schonk het in 1976 aan de gemeente.


dinsdag 14 januari 2014

Collectie Koning Willem II Stadsmuseum Tilburg maakt wereldreis




Stadsmuseum Tilburg is een 'nomadisch' museum. Dat blijkt wel uit de wereldreis die momenteel vijf Tilburgse museumstukken maken. Zo zijn unieke schilderijen van Koning Willem II en zijn vrouw Anna Paulowna uit het depot van Stadsmuseum Tilburg gehaald om vervolgens te gaan reizen door Europa.
Het idee voor een tentoonstelling ontstond in Nederland. In het kader van 200 jaar Koninkrijk Nederland benaderde het Dordrechts Museum de Hermitage voor een bruikleen en het Russische museum reageerde enthousiast. De Hermitage zag er een mooie afsluiting in van het Nederland-Ruslandjaar. Toen het museum als partner aansloot, werd het ineens mogelijk veel meer werken op te nemen.


De expositie opende in de Hermitage in St. Petersburg in september 2013. Het werd een bijzondere tentoonstelling over de kunstcollectie van de Nederlandse koning Willem II. De collectie was befaamd in zijn tijd, maar viel na de dood van de koning uiteen. Willem II leerde kunst verzamelen van onder anderen tsaar Nicolaas I, de broer van zijn vrouw Anna Paulowna. Deze was zeer onder indruk van de werken die zijn zwager in het winterpaleis in Sint-Petersburg had verzameld, de latere Hermitage. Terug in Nederland bracht hij een unieke verzameling bijeen: Rubens, Rembrandt, Da Vinci en Rafaël. Willem II was een pionier op het gebied van de Vlaamse primitieven. Hij was een van de allereersten die Van Eyck opnamen in hun verzameling.
Voor de expositie in Dordrecht (vanaf 2 maart 2014) komen er zes werken uit de Hermitage terug naar Nederland. Daarnaast leent het museum ook nog eens portretten van Willem II, Anna Paulowna en haar ouders uit de keizerlijke Romanov-galerij. Ook andere musea werkten mee aan de tentoonstelling. Het Metropolitan Museum in New York leende Rembrandts 'Oosterling'. Het Louvre leverde een triptiek van Memling. Uit het Koninklijk Archief komt het uniform dat Willem II aan had tijdens zijn inhuldiging, inclusief het sabel dat hij gebruikte tijdens de Slag bij Waterloo. En Stadsmuseum Tilburg? Die leverde maar liefst vijf bijdragen:
  1. J.W. Pieneman, Portret van Prins Willem van Oranje en zijn gemalin prinses Anna Paulowna, 1816.
  2. J.W. Pieneman, De overgave van Hasselt op 8 augustus 1831.
  3. L. Moritz, Willem II gewond in de slag bij Waterloo, 18 juni 1815.
  4. E.F. Georges, Replica van het standbeeld van koning Willem II in Tilburg.
  5. Kalkbakje en zilveren troffel, door koning Willem II gebruikt bij de eerstesteenlegging van het paleis te Tilburg.


A. State Hermitage Museum, St. Petersburg, Rusland, van 24 sept. 2013 t/m 19 januari 2014

B. Dordrechts Museum, van 2 maart 2014 t/m 16 juni 2014

C. Villa Vauban, Musée d'Art de la Ville de Luxembourg, van 5 juli t/m 12 oktober 2014.

vrijdag 10 januari 2014

Grenzeloos Tilburg 1914-1918


In 2014 is het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Die gruwelijke strijd ging aan Nederland voorbij omdat wij neutraal waren, maar indirect ondervonden we wel degelijk de gevolgen. Zo’n 20.000 Nederlandse soldaten werden in en rondom Tilburg gemobiliseerd en zeker 15.000 Belgische vluchtelingen vonden hier een onderkomen. Stadsmuseum Tilburg schenkt vanaf juli 2014 ruim aandacht aan de vreemdelingen die vanaf 1914 in de stad verbleven. Hiervoor worden de meest uiteenlopende activiteiten georganiseerd, ook in samenwerking met diverse cultuurpartners.

 

Struikelstenen in Tilburg

In Nederland had Borne de primeur. Daarna volgden andere dorpen en steden in Nederland, waaronder de stad Tilburg. In 2010 werden de eerste 'Struikelstenen' gelegd voor de familie Van Dam in de Dapperstraat. Deze struikelstenen ofwel 'Stolpersteine' werden vanaf de jaren negentig ontwikkeld door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig : ter herinnering aan individuele Joodse mensen, Sinti en Roma, politieke gevangenen, homoseksuelen, Jehova's getuigen en euthanasieslachtoffers. Voor hun laatste, vrijwillig gekozen woonadres wordt een kleine vierkante steen gelegd van 9 x 9 centimeter met messing bovenkant waarin de naam, geboorte- en sterfdatum zijn gegraveerd. Demnig noemt ze struikelstenen, omdat je erover struikelt met je hoofd en hart en omdat je moet buigen om de tekst te kunnen lezen. Voor de familie Van Dam kwam het initiatief van Ton Heeren, die als kind zag hoe de vierkoppige familie werd opgehaald en weggevoerd uit hun huis aan Dapperstraat 1. Op de vraag naar het belang van deze struikelstenen antwoordt Heeren: ‘Ik zal die stenen niet overleven, maar die stenen zullen dat wel doen. En over 10, 20, 30 jaar zullen er altijd nog mensen zijn die zeggen: ‘Hé wat was dat?’.’ Na de stenen in de Dapperstraat volgde een jaar later – in 2011 – in de Professor Dondersstraat een steen voor Bertram Polak (1918-1942). De initiatiefnemer hiervan was Arnoud-Jan Bijsterveld, huidige bewoner van het pand waar eerder de familie Polak had gewoond. Bijsterveld begon een zoektocht naar deze vroegere bewoners en kwam een familieverhaal op het spoor. Betrokken wijkbewoners plaatsten vervolgens een struikelsteen voor de kleine Edith Bartels. Voor haar woonhuis aan de Lange Nieuwstraat zorgde Bewonersstichting Theresia voor een herinnering aan het dramatische verhaal van de vierjarige Edith, dat zonder ouders naar Westerbork werd gebracht en vervolgens met een transport van ‘onbekende kinderen’ naar Theresienstadt werd vervoerd. In Auschwitz werd zij in oktober 1944 vergast. In 2013 kreeg dokter Freddie de Wit een struikelsteen in de Helga Deentuin. In principe is het de bedoeling, dat de stenen geplaatst worden voor de laatste woning waar de persoon of familie vrijwillig verbleef. Het pand waar De Wit woonde en werkte stond aan de Spoorlaan maar is al jaren terug gesloopt. In samenspraak met de familie van Freddie de Wit en de Liberaal Joodse Gemeente werd gekozen voor een rustiger plek in de nabijheid van de synagoge: de Helga Deentuin. In november 2013 werden nog drie struikelstenen geplaatst in de Tuinstraat, voor de voormalige dokterswoning van Salomon Moerel, zijn vrouw Clara en dochter Caroline. In januari 2014 krijgen Bobby enTineke Spier-Bendien een persoonlijke steen voor hun huis aan de Burgemeester van Meursstraat. De Petrus- en PaulusParochie Tilburg en Basisschool Christoffel namen het initiatief hiertoe. Na plaatsing van de struikelstenen willen ze er jaarlijks bij stilstaan. In de loop van 2014 zullen er struikelstenen volgen voor de familie Hollander-Gompers.