vrijdag 10 januari 2014

Struikelstenen in Tilburg

In Nederland had Borne de primeur. Daarna volgden andere dorpen en steden in Nederland, waaronder de stad Tilburg. In 2010 werden de eerste 'Struikelstenen' gelegd voor de familie Van Dam in de Dapperstraat. Deze struikelstenen ofwel 'Stolpersteine' werden vanaf de jaren negentig ontwikkeld door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig : ter herinnering aan individuele Joodse mensen, Sinti en Roma, politieke gevangenen, homoseksuelen, Jehova's getuigen en euthanasieslachtoffers. Voor hun laatste, vrijwillig gekozen woonadres wordt een kleine vierkante steen gelegd van 9 x 9 centimeter met messing bovenkant waarin de naam, geboorte- en sterfdatum zijn gegraveerd. Demnig noemt ze struikelstenen, omdat je erover struikelt met je hoofd en hart en omdat je moet buigen om de tekst te kunnen lezen. Voor de familie Van Dam kwam het initiatief van Ton Heeren, die als kind zag hoe de vierkoppige familie werd opgehaald en weggevoerd uit hun huis aan Dapperstraat 1. Op de vraag naar het belang van deze struikelstenen antwoordt Heeren: ‘Ik zal die stenen niet overleven, maar die stenen zullen dat wel doen. En over 10, 20, 30 jaar zullen er altijd nog mensen zijn die zeggen: ‘Hé wat was dat?’.’ Na de stenen in de Dapperstraat volgde een jaar later – in 2011 – in de Professor Dondersstraat een steen voor Bertram Polak (1918-1942). De initiatiefnemer hiervan was Arnoud-Jan Bijsterveld, huidige bewoner van het pand waar eerder de familie Polak had gewoond. Bijsterveld begon een zoektocht naar deze vroegere bewoners en kwam een familieverhaal op het spoor. Betrokken wijkbewoners plaatsten vervolgens een struikelsteen voor de kleine Edith Bartels. Voor haar woonhuis aan de Lange Nieuwstraat zorgde Bewonersstichting Theresia voor een herinnering aan het dramatische verhaal van de vierjarige Edith, dat zonder ouders naar Westerbork werd gebracht en vervolgens met een transport van ‘onbekende kinderen’ naar Theresienstadt werd vervoerd. In Auschwitz werd zij in oktober 1944 vergast. In 2013 kreeg dokter Freddie de Wit een struikelsteen in de Helga Deentuin. In principe is het de bedoeling, dat de stenen geplaatst worden voor de laatste woning waar de persoon of familie vrijwillig verbleef. Het pand waar De Wit woonde en werkte stond aan de Spoorlaan maar is al jaren terug gesloopt. In samenspraak met de familie van Freddie de Wit en de Liberaal Joodse Gemeente werd gekozen voor een rustiger plek in de nabijheid van de synagoge: de Helga Deentuin. In november 2013 werden nog drie struikelstenen geplaatst in de Tuinstraat, voor de voormalige dokterswoning van Salomon Moerel, zijn vrouw Clara en dochter Caroline. In januari 2014 krijgen Bobby enTineke Spier-Bendien een persoonlijke steen voor hun huis aan de Burgemeester van Meursstraat. De Petrus- en PaulusParochie Tilburg en Basisschool Christoffel namen het initiatief hiertoe. Na plaatsing van de struikelstenen willen ze er jaarlijks bij stilstaan. In de loop van 2014 zullen er struikelstenen volgen voor de familie Hollander-Gompers.

Geen opmerkingen: