dinsdag 21 juni 2016

Betrokken Bedrijven: PontMeyer Tilburg en Het Boekenschop


Wanneer het om Tilburgs erfgoed gaat, blijken er vele inwoners betrokken te zijn. Dat geldt ook voor bedrijven, zo blijkt uit de toezeggingen om de bouw van de Maquette Werkplaats te helpen realiseren.

Achter de schermen van Stadsmuseum Tilburg wordt hard gewerkt aan een werkplaats om de Tilburg maquette te bouwen, waarvoor de Tilburgse architect Ad Roefs het ontwerp tekende. De Werkplaats wordt bijna tien meter lang en vijf meter breed. Deze wordt geplaatst op de Tilburgafdeling van de Bibliotheek Tilburg Centrum.

Voor het hout- en plaatmateriaal deed Stadsmuseum Tilburg een beroep op bedrijven in de stad. Al snel gaf PontMeyer Tilburg aan dat zij de levering op zich wilden nemen. Het stadsmuseum verwachtte een kleine tegemoetkoming in de kosten, maar PontMeyer was genereus en stelde het gehele materiaal om niet beschikbaar.

Zo ook Het Boekenschop aan de Bredaseweg. Aan hen vroeg het Stadsmuseum eveneens om een tegemoetkoming in de kosten. Het Boekenschop verklaarde zich bereid de financiering van de kinderkrukjes op zich te nemen. Deze krukjes worden speciuaal ontworpen voor de KinderBouwPlaats waar zij werken aan een eigen fantasiestad.

De Werkplaats wordt gebouwd in de eerste maanden van juli. Na een besloten

startbijeenkomst voor de vrijwilligers en medewerkers van de Bibliotheek Tilburg Centrum en Stadsmuseum Tilburg is de bouwplaats te bewonderen. Centraal daarin staan de maquette, de werktafel voor de maquettemakers en een grote tafel voor de kinderen.

Locatie: De Bibliotheek Tilburg Centrum
Te bezichtigen tijdens reguliere openingstijden
Vanaf 16 juli 2016

woensdag 8 juni 2016

Puzzelen aan maquette van Tilburg



Ontwerp en tekening Ad Roefs
Stadsmuseum Tilburg en de Bibliotheek Tilburg Centrum zijn op zoek naar ‘stratenmakers, ‘bouwvakkers’, onderzoekers en begeleiders om de Tilburg Maquette, schaal 1:1.000, af te maken. In 2015 begon oud-Tilburger Ruud Cleverens met de bouw hiervan, maar door zijn overlijden kwam het werk stil te liggen. Vanaf juli tot en met december 2016 bouwen Tilburgers gezamenlijk aan een maquette van de stad, zoals die er uit zag in de periode 1950-1960. De stad kenmerkte zich toen nog door fabrieken en kerken, maar zou spoedig daarna transformeren tot een moderne stad.

Ruud Cleverens (1953-2016)
Straten maken
De Tilburg Maquette is gebaseerd op kadasterkaarten, die door Ruud Cleverens nog per perceel zijn ingekleurd. Echter, deze straten zijn alle door elkaar geraakt en moeten als een puzzel weer op de grondplaat van de maquette worden bevestigd. Welke Tilburgers weten zich het stratenpatroon van de jaren 1950-1960 ter herinneren en kunnen bovendien goed puzzelen? Deze nodigen we uit om in de tweede helft van juli, in de bibliotheek de straten van Tilburg te komen leggen. ‘Stratenmakers’ gezocht, aldus!

Lokaliseren textielfabrieken
De tweede klus is het lokaliseren van de ongeveer zeventig textielfabrieken die in de jaren 1950-1960 nog in Tilburg stonden. Met behulp van diverse plattegronden én met de uitkomsten van het onderzoeksproject Twee eeuwen Tilburgse textielfabrieken, zal het niet moeilijk zijn om de locaties te bepalen. Voor deze fase van het maquetteproject hebben we onderzoekers nodig, die beeldmateriaal verzamelen van de talloze textielfabrieken, en die kadastertekeningen kunnen interpreteren. Deze onderzoekers zijn nodig in de eerste helft van augustus. Werkplaats is de Bibliotheek Tilburg Centrum.

Bouw van textielfabrieken
Na inventarisatie van de textielfabrieken, moeten deze op een schaal 1: 1.000 worden gebouwd. hiervoor zoekt het Stadsmuseum zowel onderzoekers als bouwers. De eersten moeten het documentatiemateriaal van de fabrieken analyseren, om vervolgens de bouwers te instrueren hoe deze fabrieken in het klein moeten worden gebouwd. Hiervoor is technische kennis vereist, evenals handigheid in het werken met hout. Voor deze klus willen we stimuleren dat ouderen de jongeren helpen om de Tilburg Maquette te bouwen. Kennis- en ervaringsoverdracht staan centraal! Bouwers en onderzoekers gezocht voor de tweede helft van augustus en de maand september.
Inwijding in Tilburgse geschiedenis
De bouw van de Tilburg Maquette is een mooie gelegenheid om in de geschiedenis van Tilburg te duiken. De ’bouwvakkers’ en ‘stratenmakers’ mogen op excursie naar de Tilburgse wijken en gebieden die zij gaan bouwen. Ter plekke maken zij foto’s, ter inspiratie voor de bouw van de maquette. De nieuwe foto’s moeten vergeleken worden met de oude. Welke gebouwen staan er nog steeds? Stonden ze er al in de periode 1950-1960? Door mee te werken aan de Tilburg Maquette maken jongeren en nieuwe Tilburgers op creatieve wijze kennis met de stad Tilburg.

KinderBouwPlaats
Naast de bouw van een Tilburg maquette, bouwen kinderen aan een eigen fantasiestad. Tijdens de lange zomervakantie is de KinderBouwPlaats geopend. Er zijn honderden blokjes hout aanwezig, waarmee de kinderen hun eigen stad maken. Voor deze activiteit zoeken het Stadsmuseum en de bibliotheek jonge begeleiders die de kinderen helpen hun stad te verwezenlijken.

Organisatie: Stadsmuseum Tilburg en de Bibliotheek Tilburg Centrum
Periode: Vanaf 15 juli tot en met december 2016
Openingstijden: zie www.bibliotheekmb.nl
Locatie: de Bibliotheek Tilburg Centrum, Koningsplein 10, 1e etage
Aanmelden als stratenmakers, bouwvakker, begeleider:
Petra Robben, E-mail: petra.robben@stadsmuseumtilburg.nl, Tel.: 013 54 94 565

vrijdag 3 juni 2016

Geschiedenislokaal 013 en digitale bezoekersaantallen

Geschiedenislokaal 013 is een bronnenbank voor lokale historie. Docenten, leerlingen, scholieren en studenten maken regelmatig gebruik van deze digitale beeldbank. De bronnen zijn in goede resolutie te downloaden, dus optimaal te gebruiken voor werkstukken of powerpoints in de klas.

Het digitale geschiedenislokaal bevat veelgevraagde thema's: Marietje Kessels, Koning Willem II, industrialisatie of de groei van de stad. We staan echter open voor aanvragen van nieuwe onderwerpen. Mochten er vragen zijn, dan horen we die graag.

In de bezoekerscijfers zien we enkele opmerkelijkheden. Zo werd de website Geschiedenislokaal 013 het drukst bezocht in de maanden januari en maart 2016. Het aantal pageviews varieert van ruim duizend tot zelfs 7.333 keer in maart! Ook het aantal bezochte pagina's was in maart aanmerkelijk hoog met gemiddeld 11,53 pagina's. de bestede tijd aan Geschiedenislokaal was wederom in maart 12:33. Het aantal nieuwe bezoekers is hoog met 63,68 als laagste percentage en 83,81 als hoogste in januari. Waren het de goede voornemens? In april zien we een opvallend gebruik van het digitale lokaal op de tablets. Was er een school actief aan de wandel wellicht? In de maand mei scoort het gebruik via de mobiel het hoogst.

Enfin, zo kunnen we uit Google Analytics opmaken hoeveel gebruikers we hebben in het digitale Geschiedenislokaal. We hoeven er niet zo zeer een gezicht bij, maar we weten eigenlijk helemaal niet wat de vragen zijn, of de educatieve bezoekers er iets mee kunnen. Met de collega's hebben we afgesproken om het Geschiedenislokaal wat meer voor het voetlicht te brengen. Eens kijken of de bezoekerscijfers stijgen én of we meer persoonlijk contact kunnen maken.

Vragen of opmerkingen over geschiedenislokaal 013 kunnen naar Stadsmuseum Tilburg Petra Robben of TextielMuseum Jantiene van Elk

vrijdag 27 mei 2016

Oudere bewoners wijk Jeruzalem vertellen via nieuwe media hun verhaal



Nieuwe verhalenroute Tilburg op de Kaart: bronnenbank in de openbare ruimte

Foto Leo Adriaanse, 2016
Sinds deze week is aan de website Tilburg op de Kaart een nieuwe verhalenroute toegevoegd. De route maakt onderdeel uit van een kunstproject van de Master Kunsteducatie van Fontys Hogeschool voor de Kunsten. Doel van dit project was om studenten een innovatieve kunsteducatieve interventie te laten ontwikkelen in de Tilburgse wijk Jeruzalem, in participatie met bewoners. Leo Adriaanse ging in gesprek met zes bewoners uit Jeruzalem die er al tientallen jaren wonen en hem verhalen vertelden over de 66-jarige geschiedenis van de buurt. Jeruzalem is de laatste tien jaar sterk in transitie. Enkele grote bedrijven uit de textielindustrie verdwenen, de huizen werden gerenoveerd en momenteel wordt de buurt aangevuld met nieuwbouw. Stille getuigen van die transitie zijn de kolossale bomen in de wijk, waarvan sommige er al 66 jaar staan.

De zes bewoners wilden graag dat hun herinneringen zouden worden bewaard en beschikbaar zouden komen voor de nieuwe inwoners van Jeruzalem. Gekozen is voor een ‘bronnenbank in de openbare ruimte’. De verhalen van de bewoners zijn geclusterd in tien onderwerpen: over het ontstaan van de buurt, de fabrieken, de school en de kerk, de winkels (die er inmiddels ook allemaal niet meer zijn), de vele speelruimte voor kinderen, het Airey-systeem volgens welke de huizen zijn gebouwd, het verenigingsleven, de nieuwe bewoners en het groen, de vele bomen.

Die verhalen zijn geplaatst op de website Geheugenvan Tilburg. Op de website Tilburg op de Kaart is een route aangemaakt door de buurt. De wandeling van circa 30 minuten voert langs tien locaties in Jeruzalem, waar de verhalen betrekking op hebben. Zodoende kunnen de verhalen vooraf worden gedownload en de route door de buurt met smartphone of tablet gevolgd. Op de tien locaties zelf hangen kleine bordjes, met daarop aanduiding van het onderwerp en een QR-code. Wie deze code scant met behulp van een QR Reader (via Appstore of Google Play gratis beschikbaar), krijgt de betreffende verhalen vanuit het Geheugen van Tilburg op locatie beschikbaar op de smartphone. Zo zetten deze oudere bewoners van Jeruzalem nieuwe media in om hun verhalen te vertellen.

woensdag 25 mei 2016

Verhalen Jeruzalem

Foto Regionaal Archief Tilburg
'Als bomen konden spreken' is een verhalenroute, waarin zes bewoners uit Jeruzalem in Tilburg de 66-jarige geschiedenis van hun buurt toelichten met persoonlijke verhalen. Het kunstproject is in 2016 ontstaan vanuit de Master Kunsteducatie van Fontys Hogeschool voor de Kunsten. Leo Adriaanse noteerde de verhalen van de bewoners.

Sinds de eerste bewoners in Jeruzalem gingen wonen (1 juli 1949) is er veel veranderd in de buurt. De stille getuigen hiervan zijn een aantal bomen. De kleine boompjes van weleer tronen inmiddels hoog boven de huizen uit. Als die bomen eens konden spreken ...

Wil de Rooij kwam in 1967 als 9-jarige jongen in Jeruzalem, woonde achtereenvolgens in de Twentsestraat, Casper Houbenstraat, Beemsterstraat en tegenwoordig in de Betuwestraat.
Jeruzalem: naar de school en de kerk
en
Jeruzalem: een rijk verenigingsleven 

Lenie Reijnen kwam in 1959 op 28-jarige leeftijd naar Jeruzalem en heeft op een korte onderbreking tijdens de renovatie na altijd in de Westlandstraat gewoond.
Jeruzalem: feestelijk in optocht 
en
Jeruzalem: de eerste jaren

Foto Regionaal Archief Tilburg
Mia Laros kwam in 1967 op 28-jarige leeftijd naar Jeruzalem, woonde eerst in de Caspar Houbenstraat en tegenwoordig in de Betuwestraat.
Jeruzalem: een dorp in een stad
en
Jeruzalem: van de bakker naar de kapper

Dion van Doremalen kwam in 1959 op 2-jarige leeftijd naar Jeruzalem en heeft op een korte onderbreking tijdens de renovatie na altijd in de Westlandstraat gewoond.
Jeruzalem: ruimte om te spelen
en
Jeruzalem: wit in groen

Geesje van Loon kwam in 1970 op 26-jarige leeftijd naar Jeruzalem en heeft sindsdien op een korte onderbreking tijdens de renovatie na altijd in de Veluwestraat gewoond.
Jeruzalem: gebouwd volgens het Airey-systeem

Jan Boons kwam in 1972 op 26-jarige leeftijd naar Jeruzalem, woonde eerst in de Twentestraat en tegenwoordig in de Caspar Houbenstraat.
Jeruzalem: fabrieken komen en gaan

maandag 16 mei 2016

Tilburgse klok van roof gered?

Klokken Josephus en Maria
De betrokkenheid met het klokkenerfgoed is groot! De vorige blogpost over de Tilburgse klok in Turkije werd meer dan 1200 keer bekeken!! Het verhaal wordt echter steeds meer helder.

Nog maar even aangehaald wat Louis Sparidans schreef op het Geheugen van Tilburg: De klokken van Theresia: 'Het gaat over de oorspronkelijke klokken van de Theresia-kerk, vanaf de inwijding in 1931 tot in 1938 (mijn geboortejaar). Op het eind van de oorlog (WO II) werden deze klokken door de Duitsers afgevoerd om voor andere doeleinden te worden gebruikt. Ze maakten daarna, in die andere uitvoering, ook wel weer veel 'lawaai', maar dat terzijde. De klokken zijn, volgens het boekje, indertijd aan de kerk geschonken door het echtpaar Mannaerts-Schoenmakers, volgens mij een fabrikantenfamilie die destijds aan het Wilhelminapark woonde. De tekst op de Theresia-klok luidde: 'Jong en oud, wees wellekom, in mijn Tilburgsch heiligdom'.'

Dit verhaal was bij Tilburger Karel de Beer onbekend. Zo schreef hij op Facebook: 'Volgens een familieverhaal hebben mijn opa en oma Mannaerts-Schoenmakers een klok genaamd Maria (haar voornaam) ter gelegenheid van hun zilveren huwelijk in de dertiger jaren geschonken aan de Theresiakerk! Die klok is in de oorlog door de Duitsers gestolen en daar baalde mijn opa ontzettend van. Men ging er vanuit dat de klok werd omgesmolten, maar het zou opzienbarend zijn als ze toch nog zou bestaan! Mijn opa en oma zijn rond 1927 komen wonen aan het Wilhelminapark en hij is daarna in het kerkbestuur van de Theresiaparochie geweest.'

'Jong en oud, wees wellekom'
Het was inderdaad mooi geweest als de klok uit 1931 nu in Istanbul zou staan. In het  fotobijschrift in de databank van Regionaal Archief Tilburg zien we bevestigd dat de grootouders van De Beer inderdaad twee klokken met de namen Maria en Jozef schonken en ter gelegenheid van hun zilveren bruiloft in 1938 een derde klok met de naam Theresia en ‘'Jong en oud wees wellekom, in mijn Tilburgsch heiligdom’'. Deze klokken werden in de oorlogsjaren door de Duitsers in beslag genomen en omgesmolten tot wapentuig.'

Tot zover kloppen de lezingen van Louis Sparidans en Karel de Beer. Maar dan lezen we op de site van het archief dat er op 25 maart 1948 drie nieuwe klokken werden ingezegend door Mgr. Mutsaerts. Ook deze klokken kregen de namen Maria, Jozef en Theresia. Of de afbeeldingen in het door Sparidans gebruikte boekje Theresia 50 nu passen bij de jaren 1931 of 1948, is nog even een kleine kwestie. Ook de door het archief genoemde Nieuwe Tilburgsche Courant van 1948 is via Delpher niet te raadplegen.

Toch is het verhaal waarschijnlijk rond, want volgens Enno Maessen en Fokke Gerritsen, beiden verbonden aan het Nederlands Instituut in Turkije, staan zowel 'Maria' als 'MCMXLVIII'  op de klok die nu in Istanbul bij een opkoper staat. Mochten we dit klinkende erfgoed uit 1948 alsnog terug naar Tilburg willen halen, gaan we dan naar Istanbul om de gevraagde $ 7.500 te betalen?   

Bronnen
Theresia 50 - van Havervelden tot Noord-West ; uitgegeven in 1981 bij gelegenheid van de viering van het vijftigjarig bestaansfeest van de parochiekerk van Theresia. Nieuwe Tilburgsche Courant 26 maart 1948 en R. Peeters, Katholiek Tilburg in beeld, p. 44.