woensdag 22 maart 2017

VOLT-mannen en -vrouwen gezocht!

Wie werkte er bij de VOLT en wil helpen bij het Nationaal Museumweekend waarin 220 VOLT-voorwerpen worden getoond in de voormalige fabriek? Er zijn extra handen nodig bij de voorbereidingen, tijdens het Museumweekend op 8 en 9 april en de dagen erna.

Van 1909 tot 1999 was er in Tilburg de VOLT-Gloeilampenfabriek. De fabriek was internationaal bekend met gloeilampen, radio-, mijn-, vuurtoren- en autolampen, röntgenbuizen en neon. Later werd de productie uitgebreid met batterijen, knijpkatten, fietslampen, scheerkoppen en gereedschappen. In de hoogtijdagen werkten er meer dan 5.000 mensen.

Tijdens het Nationaal Museumweekend toont Stadsmuseum Tilburg 220 VOLT-voorwerpen in de voormalige fabriek waar nu FabLab013 is gevestigd. Werden er voorheen gloeilampen en knijpkatten gemaakt, vandaag de dag beschikt het FabLab over 3D-printers, freesmachines, lasersnijders en foamcube. Iedereen kan er binnen lopen om aan de slag te gaan met de machines en eigen producten te maken. Labmanagers zijn aanwezig om te assisteren. Wie het niet zelf kan, of liever samenwerkt, geeft het project bij FabLab in opdracht.

Wilt u ons helpen om de voorwerpen mee klaar te zetten in de voormalige fabriek? Dat doen we voorafgaand aan 8 en 9 april. Tijdens het Nationaal Museumweekend willen we graag dat oud-VOLT-medewerkers toelichting geven op de voorwerpen of over hun werkzaamheden in de fabriek. Voor de dagen na het museumweekend zoeken we eveneens enkele mensen om de voorwerpen weer in te pakken. 

VOLT-mannen en -vrouwen, meldt u zich aan?
U kunt contact opnemen met Petra Robben, petra.robben@stadsmuseumtilburg.nl of bellen 06 532 684 37.

vrijdag 17 maart 2017

Lieu de mémoire in Tilburg: overlijden koning Willem II 17 maart 1849

Prent sterfkamer. Stadscollectie Tilburg
Op 17 maart 1849 stierf koning Willem II in Tilburg in zijn 'paleis', dat gelegen was aan de Nieuwendijk. Het was een voormalige fabrikantenwoning van de lakenverver J.M. Frankenhoff. De exacte plaats waar de koning overleed werd 25 jaar later gemarkeerd met een hardstenen gedenknaald van de architect Van Tulder. Hierop werd een afbeelding van de koning aangebracht, evenals vier marmeren platen met daarop diverse teksten.

De gedenknaald stond echter in de weg bij de totstandkoming van de Tilburgse Cityring. De Nieuwendijk werd doorbroken, en de gedenknaald verdween voor een poos naar de gemeentewerf. Deze doorstond de tand des tijds niet, en was aan erosie onderhevig. De gedenknaald werd in stukken uiteen gehaald, en op onderdelen opgenomen in de Stadscollectie Tilburg. Het medaillon met de afbeelding van de koning kreeg een plek in de nieuwe gedenknaald die nu naast de Heikese kerk staat, en de oorspronkelijke sterfplek niet meer markeert.

De plaquette op de fontein van Joop Beljon
Dat doet inmiddels de plaquette die op de fontein van Joop Beljon is aangebracht. Daarbij werd lange tijd nog gedacht dat het stukje grond voor de plaquette nog altijd toebehoorde aan de koninklijke familie. Het gaat om ca. 90 meter waarop de Oranjefamilie nog altijd hun auto gratis zou mogen parkeren. Uit recentelijk onderzoek bleek echter dat al in 1985(!) het eigendomsrecht overging naar het
Rijksvastgoedbedrijf.

'Tis euweg sund', zullen vele Tilburgers nu weer zeggen. De stad staat er immers om bekend dat al het schone is verdwenen, en zo'n nauwelijks nog aanwezige sterfplek is daar weer een voorbeeld van. Toch is er nog veel erfgoed dat ons herinnert aan het overlijden van de koning. Zo zijn er prenten van zijn sterfkamer, werden er zelfs foto's van gemaakt, zijn delen van de oude gedenknaald geborgen in de stadscollectie en bevat de nieuwe gedenknaald nog het medaillon.

Een lieu de mémoire is een deftig woord voor een herinneringsplaats. Dat kunnen we letterlijk nemen door te verwijzen naar de exacte locatie waar de sterfkamer van de koning was. In figuurlijke zin zijn er diverse objecten die ons doen herinneren aan het moment waarop de koning overleed. Het was 17 maart 1849, vandaag exact 168 jaar geleden. In Tilburg leeft, dankzij het aanwezige erfgoed, de herinnering nog altijd voort.
Maquette van de oude gedenknaald. Stadscollectie Tilburg


donderdag 9 maart 2017

Interview NOS 'Hier adem ik vrij en voel ik mij gelukkig!'

Petra Robben in gesprek met Kysia Hekster, NOS
Het zijn de legendarische woorden van Koning Willem II in Tilburg: 'Hier adem ik vrij, en voel ik mij gelukkig'. Hij voelde zich op zijn gemak bij de gemoedelijkheid van de Brabanders. Geen protocollen, geen etiquette, maar gezelligheid en vriendschap met o.a. pastoor Joannes Zwijsen.

De kroonprins en later de koning verbleef regelmatig in Tilburg vanaf ca. 1830 tot aan zijn dood in 1849. Voorafgaand aan de persconferentie Koningsdag Tilburg, werd Petra Robben, projectleider bij Stadsmuseum Tilburg, geïnterviewd door het NOS-journaal.

Als decor diende het voormalige paleis van de koning waarvoor hij zelf in 1947 de eerste steen legde. Toen het paleis gereed was in 1849, stierf de koning daags van tevoren. Hij heeft er dus niet in gewoond.

De stad Tilburg heeft een aantal herinneringsplekken, zoals de gedenknaald, het standbeeld op de Heuvel, de plaquette bij zijn sterfplek. Uiteraard zijn er straatnamen die verwijzen naar de koning én er is uiteraard de voetbalclub Willem II.

De komende weken kleurt Tilburg oranje. Er zijn programma's in de maak en in de krant en de huis-aan-huisbladen wordt er veel aandacht besteed aan het erfgoed van de stad.

Vandaag, 9 maart 2017, om 17.15 uur uitzending op de radio. Om 18.00 uur en 20.00 uur bij NOS-journaal.

Luister hier het radio-item terug (9 maart in Nieuws & Co van de NOS).

woensdag 8 maart 2017

Stickerboek voor de koning

Tilburg heeft historisch gezien een unieke relatie met het koningshuis. Stadsmuseum Tilburg (SMT) brengt daarom ter gelegenheid van Koningsdag een stickerboek (à la de ‘voetbalplaatjes’) uit. Het boek is bestemd voor 10.000 leerlingen uit de bovenbouw van de basisscholen uit Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout. Opmerkelijk element is de Gouden Sticker: de eerlijke vinder wint een speciale prijs!

Het boek, dat 16 pagina's bevat, maakt kinderen op een speelse manier vertrouwd met de unieke relatie tussen stad en koningshuis, van vroeger tot straks: we beginnen bij prins Willem II (begin 19e eeuw), laten zien hoe de relatie anno 2017 is, maar kijken ook - met een knipoog - naar de toekomst (wie weet viert Amalia op 7 december 2053 haar 50ste verjaardag ook in Tilburg). En passant maakt een nieuwe generatie kennis met het belang van erfgoed en de in onze stad actieve organisaties op dit vlak.

Alle 10.000 leerlingen uit groep 5 tot en met 8 ontvangen via hun school begin april een gratis stickerboek. Het verhaal over het koningshuis en Tilburg wordt geschreven door Frank van Pamelen. Tekenaar en illustrator Jeroen de Leijer maakt afbeeldingen en studio Ontwerphaven geeft het boek vorm.

Bij bibliotheken, buurthuizen en MFA's kunnen kinderen (gratis) pakjes stickers bemachtigen. Om het boek compleet te maken moeten er ca. 20 stickers worden verzameld: sparen en ruilen dus! Tussen de bijna kwartmiljoen plakplaatjes zit één Gouden Sticker. Deze geeft recht op een bijzondere prijs.

Het stickerboek maakt onderdeel uit van een bredere profileringscampagne van het Tilburgse erfgoedveld rondom Koningsdag. Onder de titel ´10 dagen op pad voor de koning´ vinden er van 18 april tot en met 27 april allerlei activiteiten plaats (zie bijlage).

donderdag 23 februari 2017

Lezing: Winkelen en wonen in de Heuvelstraat in de jaren 1950


Tilburg – De Bibliotheek Tilburg Centrum organiseert in samenwerking met Stadsmuseum Tilburg op donderdag 2 maart om 19.30 uur een lezing over ‘Winkelen en wonen in de Heuvelstraat in de jaren ’50’.
 Deze lezing wordt verzorgd door Jan van Oevelen, maker van het boek Heuvelstraat in Beeld. Plaatsen dienen tevoren te worden gereserveerd bij de Bibliotheek Tilburg Centrum.

Inwoners van Tilburg bouwen in de Bibliotheek Tilburg Centrum gezamenlijk aan een maquette van de stad zoals die eruit zag in de jaren ’50 van de vorige eeuw. Jan van Oevelen fotografeerde een jaar lang winkels en panden in de Tilburgse Heuvelstraat. Maar hoe zag die er uit in 1955? Wat voor bestemming hadden de panden in de Heuvelstraat toen? Was het een woonhuis, een fabriek, een kerk of een winkel? In 1950, was toen de Tilburgse Heuvelstraat er al? Jazeker wel, volgens Jan van Oevelen. Op de historie van de panden in de Heuvelstraat wordt tijdens de lezing door Jan van Oevelen nader ingegaan. Na de lezing kan de Tilburg Maquette worden bezocht waar Stadsmuseum Tilburg en de maquettebouwers aanwezig zijn om vragen te beantwoorden.

Foto Jan van Oevelen
De lezing vindt plaats op 2 maart van 19.30 tot 20.30 uur in de Theaterzaal van de Bibliotheek Tilburg Centrum. Vanaf 19.00 uur staat een kopje koffie/thee klaar. De lezing is gratis voor leden van de Bibliotheek. Niet-leden betalen 3 euro p.p. Reserveren kan telefonisch via 013-4648513, per mail via ticketsbtc@bibliotheekmb.nl of persoonlijk bij de informatiebalie van de Bibliotheek Tilburg Centrum.

De Bibliotheek Midden-Brabant

De Bibliotheek Midden-Brabant is met 16 vestigingen de grootste culturele instelling in haar werkgebied: de gemeenten Tilburg, Loon op Zand, Oisterwijk, Goirle, Hilvarenbeek en Waalwijk. Bibliotheek Midden-Brabant heeft circa 165 medewerkers die per jaar 1,5 miljoen bezoekers ontvangen en 3 miljoen uitleningen realiseren. Als openbare bibliotheek voorzien wij 337.000 mensen van informatie, educatie en cultuur.

maandag 20 februari 2017

Saskia Dellevoet versterkt community Maquette Tilburg

Per februari heeft Stadsmuseum Tilburg Saskia Dellevoet aangenomen om de Tilburg Maquette te coördineren en te realiseren. Saskia neemt daarmee de taak over van Petra Robben.

Het is de bedoeling dat de maquette eind juli gepresenteerd wordt.
Als cultureel ondernemer bij Hocus-Pocus-Focus heeft Saskia diverse community-art projecten opgezet, begeleid en gecoördineerd. Bijvoorbeeld BLAUW TILBURG  … kunst in de voetsporen van de waterlopen. In drie Tilburgse wijken, is op een ‘blauwslootlocatie’ per wijk met meer dan 250 mensen een  kunstwerk bedacht, gemaakt, gedeeld en gevierd. een huidig project van Saskia is KASTEEL013, het verdwenen Kasteel van Tilburg, vroeger, nu en in de toekomst. Dat zet Dellevoet op 21 april met zoveel mogelijk wijkbewoners en organisaties met kunst en cultuur op de kaart. Tilburg / De Hasselt zal weten dat er ooit een kasteel in de wijk heeft gestaan! Naast het project KASTEEL013 gaat Saskia nu helpen de Maquette Tilburg te  realiseren. De ervaring en expertise bij genoemde projecten, komt namelijk goed van pas bij de realisering van het omvangrijke project. Mensen enthousiasmeren, samen brengen, samen maken, communiceren via digitale media, dat is haar passie.

Aanpak 
Hoe pakt de nieuwe projectleider het aan? “Eerst doe ik een proces- en productanalyse. Hoeveel kavels/ gebouwen zijn  onderzocht/ moeten nog onderzocht worden? Hoe? Hoe is dat vastgelegd? Hoeveel tijd kost dat? Hoeveel tijd kost vervolgens het bouwen? Op basis daarvan maak ik een globale rekensom. Kortom: hoeveel helpende handen zijn er nodig de maquette in juli gerealiseerd te hebben? Er zijn ook bijzondere gebouwen zoals kerken en fabrieken. Die in miniatuur nabouwen met hout, is specialistenwerk voor mensen passie en geduld. Op dit moment werkt daar 1 persoon aan. Ik kan me voorstellen dat er in (omgeving) Tilburg meer mensen zijn die dit kunnen en leuk vinden. De kunst is ze te vinden en ze te verbinden aan dit toffe project. Communities zitten ook op scholen, in wijkcentra, enz. Voor mij is de uitdaging dat ik normaal enkele maanden uittrek voor het opzetten/ vinden van een community. Die tijd is er nu niet.”

Vrijwilligers met passie
Voor vrijwilligers die aan de maquette werken, gaat de druk niet omhoog. Dellevoet: “Het moet leuk blijven, het is vrijwilligerswerk voor mensen met een passie voor Tilburg of maquette bouwen. En die passie hebben de vrijwilligers. Je moet ze koesteren, niet onder druk zetten. Wat ik zelf erg leuk vindt: ik kijk iedere keer anders naar de stad waar ik woon en werk. Ik had al passie voor Tilburg en door dit project nog meer.”

Gezocht: onderzoekers en bouwers
Op dit moment zijn er vooral onderzoekers nodig. Wat zij doen, gaat vooraf aan het bouwen van de maquette. Zoeken via BAG-viewer (kadaster); het archief; google streetview; vastleggen welk type huizen er in 1954 stonden. Onderzoekers moeten bouwers steeds een stapje voor blijven, zodat die aan het werk kunnen blijven. Dat werk is thuis te doen, in de bibliotheek of in het Regionaal Archief Tilburg. Als er meer onderzoekers zijn, zijn er ook meer bouwers nodig.

Meedoen? Neem contact op met Stadsmuseum Tilburg, of kom kijken in Bibliotheek Midden-Brabant (Koningsplein). Daar werkt Saskia Dellevoet met de vrijwilligers bijna elke middag aan de maquette.

donderdag 16 februari 2017

10 dagen op pad voor de koning

Ontwerp Sander Neijnens en Ivo van Leeuwen in de reeks TilburgsAns
Erfgoedinstellingen in de stad hebben zich verenigd en komen in de tien dagen voorafgaand aan Koningsdag met een vorstelijk programma. Elke dag is er op een andere plek in Tilburg een activiteit, waarin de band van Tilburg met het Koninklijk Huis centraal staat. Zo trek je in een huifkar door Koningshoeven, luister je naar verhalen over koninklijke bomen, wordt de Lanciersprijs in een bouwwerk van Koning Willem II uitgereikt, klinken er liederen over de voetbalclub Willem II en eet je onderweg een vorstenbroodje. De Tilburgse erfgoedpartners hebben de wens om jaarlijks in deze gezamenlijkheid een erfgoedactiviteit te ontwikkelen. Stadsmuseum Tilburg is de kartrekker van dit initiatief.

Vanaf 18 april tot aan Koningsdag gaan we ‘10 dagen op pad voor de koning’. De keuze voor de 18e  april is er niet voor niets; op die dag werd in 1809 het dorp Tilburg tot stad verheven. De Koning van Holland van destijds, Lodewijk Napoleon, waardeerde de Tilburgse nijverheid en de groei van de stad.

‘10 dagen op pad voor de koning’ bevat diverse onderdelen zoals activiteiten rondom het niet-koninklijke KASTEEL013, de uitreiking van een prijs voor historisch onderzoek in de Lancierskazerne, een koningskwis, wandelingen en fietstochten langs koninklijke herdenkingstekens en oranjebomen, verhalen en een expositie over koninklijke verzamelingen, Kessels als koninklijke ondernemer, en samenzang in Tilburgs dialect over koning en voetbalclub Willem II. Voor leerlingen van de Tilburgse basisscholen heeft Stadsmuseum Tilburg de ambitie om een koninklijk stickerboek (à la de ‘voetbalplaatjes’) uit te brengen. Een opmerkelijk element daarin zijn de Gouden Stickers, waarvoor de eerlijke vinders een speciale prijs kunnen winnen! En passant maakt een nieuwe generatie aldus kennis met het belang van erfgoed en de in onze stad actieve organisaties op dit vlak.

Elk onderdeel uit het programma ‘10 dagen op pad voor de koning’ speelt zich af op een andere locatie en voor een divers publiek. Zo wordt de koningskwis aangeboden aan dertigers, veertigers en ouderen, is het project KASTEEL013 gericht op buurt- en wijkbewoners van de Hasselt, kunnen de Tilburgers zelf hun koninklijke verzamelingen laten zien en is het stickerboek beschikbaar voor kinderen uit alle wijken van de stad. Het gehele tiendaagse erfgoedprogramma bereikt op deze manier een breed publiek.

Na de ‘10 dagen op pad voor de koning’ is er een start gemaakt met een activiteitenprogramma dat de Tilburgse erfgoedpartners samen ontwikkelen. Het programma dient als blauwdruk voor vervolgactiviteiten in 2018 en de jaren erna.

Deelnemende erfgoedpartners
-    De Bibliotheek Midden-Brabant
-    donk.bouwen met verhalen
-    Gert Brunink, Stadsbioloog
-    Heemkundekring Tilburg
-    KASTEEL013
-    Kessels Muziek Instrumenten Tilburg
-    Regionaal Archief Tilburg
-    Stadschroniqueur Berny van de Donk
-    Stadsgidserij Tilburg
-    Stadsmuseum Tilburg
-    Stichting Stadsbomen
-    Stichting Tilburgse Taol
-    Werkgroep De Torenklok